فرق داشته باشد و در نتیجه تصرف در امانت به شمار آید. اسکناسها همه از نظر اعتبار، یکی هستند. بنابراین اگر در پول به امانت داده شده تصرف شود، تبدیل به قرض نخواهد شد چون آن تصرف، تصرف در امانت نیست.

به همین جهت اکثر مراجع تقلید در بهره پس انداز ایراد نمیکنند. در بهره سپرده ثابت یا غیر ثابت تردیدهایی کردهاند ولی در پس انداز که حالت رقیقتری از سپرده است اشکال نکردهاند.

جواب: در مسئله پس انداز، من در ضمن عرایضم عرض کردم که این را همه میگویند که یک وقت هست شکل قضیه شکل یک تعهد طرفینی است یعنی یک قرارداد است، یک معامله است. قرض دهنده و قرض گیرنده در واقع بهطور ضمنی [قرار میگذارند] یا برگی را پر میکنند که این شخص پس انداز میکند یا سپرده میگذارد که بعد از یک سال فلان مقدار سود بگیرد. اگر شکل یک تعهد را داشته باشد که قهراً قانوناً و عرفاً قرض دهنده حق دارد سود را مطالبه کند، این همان ربا است. و یک وقت هست شکل تعهد ندارد و همانطور که خودتان گفتید تعهد یک طرفی است نه دو طرفی. میتواند بدهد، میتواند ندهد؛ میتواند کم کند، میتواند اضافه کند. این قطعاً ربا نیست و در واقع شکل یک جایزه و احسان را دارد. اصلًا به طور کلی مستحب است که اگر کسی به شما قرض داد، هنگام پرداخت قرض او مبلغی هم اضافه بدهید. اما این غیر از این است که از اول آن طرف مطالبه میکند و کرایه پولش را میخواهد. وقتی او کرایه پول مطالبه میکند و شما هم مبلغی به عنوان کرایه پول میدهید و از اول هم قرار بر این بوده، اشکال دارد. بنابراین آنچه ما عرض کردیم، منافات نداشت با آنچه که شما گفتید.

و اما مسئله دومتان که مسئله امانت بود. شما میگویید اصلًا امانت دادن پول با امانت دادن هر چیز دیگر مثلًا فرش فرق دارد. از نظر امانت بودن فرق نمیکند، از نظر تصرف در امانت فرق میکند. برخی امور، به قول فقها رقبات در افراد آنها متفاوت است. اصلًا هر فردش یک حکم دارد. مثلًا دوتا اسب را نمیشود پیدا کرد که هیچ با همدیگر تفاوت نداشته باشند. و گاهی نظرها مختلف است؛ برای یک شخص، یک اسب بهتر است و برای شخص دیگر اسب دیگر. (البته اجناسی مثل فرش، افرادش خیلی به همدیگر نزدیک شدهاند.) در این گونه جنسها نظر روی عین است، روی فرد و شخص است.