در آیه دیگر میگوید: وَ قُلِ الْحَقُّ مِنْ رَبِّکمْ فَمَنْ شاءَ فَلْیؤْمِنْ وَ مَنْ شاءَ فَلْیکفُرْ [١] هرکه دلش میخواهد ایمان بیاورد، ایمان بیاورد؛ هرکه هم دلش نمیخواهد ایمان بیاورد، کافر باشد، کافر زیست کند. پس این آیه هم گفته است ایمان و کفر اختیاری است، بنابراین اجباری نیست. پس اسلام نمیگوید که باید به زور اینها را وارد اسلام کرد، اگر مسلمان شدند بسیار خوب، اگر مسلمان نشدند بکشید؛ بلکه میگوید اختیار با خودشان، هرکه میخواهد مؤمن بشود مؤمن بشود، هرکه نمیخواهد نه.

آیه دیگر: وَ لَوْ شاءَ رَبُّک لَامَنَ مَنْ فِی الْارْضِ کلُّهُمْ جَمیعاً افَانْتَ تُکرِهُ النّاسَ حَتّی یکونوا مُؤْمِنینَ [٢]. خطاب به پیغمبر است. پیغمبر اکرم خیلی مایل بود مردم مؤمن بشوند. قرآن میگوید زور در مورد ایمان معنی ندارد. اگر زور صحیح بود خدا خودش به اراده تکوینی خودش میتوانست همه مردم را مؤمن کند، اما ایمان یک امری است که باید مردم انتخاب کنند. پس به همان دلیل که خود خدا با اراده تکوینی و اجباراً مردم را مؤمن نکرده و مردم را مختار و آزاد گذاشته است تو همای پیغمبر مردم را باید آزاد بگذاری، هرکه دلش بخواهد ایمان بیاورد هرکه دلش نخواهد ایمان نیاورد.

آیهای دیگر: قرآن خطاب به پیغمبر اکرم میفرماید: لَعَلَّک باخِعٌ نَفْسَک الّا یکونوا مُؤْمِنینَ ای پیغمبر! تو مثل اینکه میخواهی خودت را بکشی و هلاک کنی که اینها ایمان نمیآورند، اینقدر غصه اینها را نخور، ما اگر بخواهیم با اراده تکوینی و به زور مردم را با ایمان کنیم که راهمان باز است و آسان، انْ نَشَأْ نُنَزِّلْ عَلَیهِمْ مِنَ السَّماءِ ایةً فَظَلَّتْ اعْناقُهُمْ لَها خاضِعینَ [٣] ما اگر بخواهیم، از آسمان آیهای نازل میکنیم، عذابی نازل میکنیم، به مردم میگوییم یا باید ایمان بیاورید یا با این عذاب شما را هلاک میکنیم، همه مردم بالاجبار ایمان خواهند آورد. ولی ما این کار را نمیکنیم چون میخواهیم ایمان را مردم خودشان اختیار کنند.

این آیات باز نظر اسلام را درباره جهاد روشن میکند که هدف اسلام از جهاد آن نیست که برخی مغرضین گفتهاند که هدف اسلام اجبار است که هرکس کافر است باید شمشیر بالای سرش گرفت که یا اسلام اختیار کن یا کشته میشوی.

[١] کهف/ ٢٩[٢] یونس/ ٩٩[٣] شعراء/ ٣ و ٤