یکی از محدثین معروف قرن دوم هجری از یکی از فقهای معروف آن عصر مسئلهای پرسید و او جواب داد. محدث پرسید به چه دلیل؟ گفت به موجب فلان حدیثی که خودت از پیغمبر برای ما روایت کردهای. مرد محدث پس از تأمل دریافت که فقیه راست میگوید و از آن حدیث میتوان حکم این مسئله را استخراج و استنباط کرد. بار دیگر آن محدث مسئله دیگری از آن فقیه پرسید و فقیه جواب داد. پرسید دلیل تو چیست؟ گفت فلان روایت که باز تو خود برای ما روایت کردی.

محدث بار دیگر تأمل کرد و دید فقیه راست میگوید، از آن روایت نیز میتوان این حکم را استفاده و استنتاج کرد. محدث رو کرد به فقیه و منصفانه گفت: انْتُم الْاطِبّاءُ وَ نَحْنُ الصَّیادِلَةُ [١] یعنی حقاً شما فقها و مجتهدان و اهل نظر پزشکان را مانید و ما محدثان داروفروشان را.

این داستان تاریخی مصداق حدیث نبوی را روشن میکند که فرمود رُبَّ حامِلِ فِقْهٍ الی مَنْ هُوَ افْقَهُ مِنْهُ..

ائمه اهل بیت علیهم السلام به پیروی از رسول اکرم مردم را متوجه تعمق و تدبر در آیات قرآنی مینمودند و مکرر گوشزد میکردند که قرآن و سنت دو منبع پایان ناپذیر میباشند. حدیثی از علی علیه السلام در این زمینه است که همانطور که استاد بزرگوار ما علامه طباطبائی مدّظلّه العالی در ذیل آیه ٣ سوره آل عمران میفرمایند از غرر احادیث است: از علی علیه السلام پرسش شد: هَلْ عِنْدَکمْ شَی ءٌ مِنَ الْوَحْی؟ آیا به شما اهل بیت وحی نازل میشود؟ فرمود: لا وَالَّذی فَلَقَ الْحَبَّةَ وَ بَرَأَ النَّسْمَةَ نه قسم به آن که دانه را شکافت و آدمی را آفرید الّا انْ یعْطِی اللَّهُ عَبْداً فَهْماً فی کتابِهِ مگر آنکه خداوند بندهای را مورد عنایت قرار دهد و فهم قرآن نصیب او گردد. از این جمله پیداست که علی علیه السلام علم جوشان و فراوان و حیرتانگیز خود را تنها از دولت قرآن و چشمه پرفیض قرآن دارد؛ این معنویت قرآن است که از باطن و ملکوت بر دل پاک علی سرازیر شده است.

حضرت علی بن موسی الرضا علیه آلاف التحیة و الثّناء- که در جوار مدفن مقدس آن حضرت این کنگره برگزار میگردد- نقل میکنند که از جد بزرگوارشان

[١] عیون اخبار الرضا چاپ سنگی صفحه ٢٣٩