مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٨٢ - درس چهارم تاریخچه فقه و فقهاء (٣)

مینماید، چنانچه از تقصیر او بگذری «شاید» که حق سبحانه از «پارهای» تقصیرات تو بگذرد- بنده شاه ولایت، احمد اردبیلی.

شاه عباس نوشت:

به عرض میرساند: عباس خدماتی که فرموده بودید به جان منت داشته به تقدیم رسانید. امید که این محب را از دعای خیر فراموش نفرمایید- کلب آستان علی، عباس [١] امتناع مقدس اردبیلی از آمدن به ایران سبب شد که حوزه نجف به عنوان مرکزی دیگر در مقابل حوزه اصفهان احیا شود، همچنانکه امتناع شهید ثانی و پسرش شیخ حسن صاحب معالم و دخترزادهاش سیدمحمد صاحب مدارک از مهاجرت از جبل عامل به ایران سبب شد که حوزه شام و جبل عامل همچنان ادامه یابد و منقرض نگردد. صاحب معالم و صاحب مدارک برای اینکه دچار محظور و رودربایستی برای توقف در ایران نشوند از زیارت حضرت رضا علیه السلام که فوق العاده مشتاق آن بودند صرف نظر کردند.

این بنده فعلًا نمیداند که مقدس اردبیلی فقه را کجا و نزد چه کسی تحصیل کرده است؛ همین قدر میدانیم که فقه را نزد شاگردان شهید ثانی تحصیل کرده است. پسر شهید ثانی (صاحب معالم) ونواده دختریش (صاحب مدارک) در نجف شاگرد او بودهاند. در کتاب زندگی جلال الدین دوانی مینویسد:

ملا احمد اردبیلی، مولانا عبد اللَّه شوشتری، مولانا عبد اللَّه یزدی، خواجه افضل الدین تُرکه، میرفخرالدین هماکی، شاه ابومحمد شیرازی، مولانا میرزا جان و میرفتح شیرازی، شاگردان خواجه جمال الدین محمود بودهاند و او شاگرد محقق جلال الدین دوانی بوده است [٢]