مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٥٧٦ - یادداشت نظری به نظام اقتصادی اسلام

الف. آیا اسلام اصل مالکیت را میپذیرد یا نمیپذیرد؟ اسلام اصل مالکیت را میپذیرد ولی مالکیت طبیعت حکمی دارد و مالکیت ماشین، امروز حکمی دیگر دارد.

ب. آیا مال و ثروت در درجه اول تعلق دارد به اجتماع و در درجه دوم به فرد؟ و یا اینکه ثروت به فرد تعلق دارد صد درصد؟ جواب اول است.

ج. آیا آنچه امروز در جهان به نام رژیم سرمایه داری موجود است عادلانه است یا ظالمانه؟ جواب این است: ظالمانه است.

د. آیا اسلام با این نظر موافق است که امور اقتصادی تحت نظر اعضای مدیر و با فهم و خیرخواه جامعه قرار گیرد؟ یا به حکم النّاسُ مُسَلَّطونَ عَلی امْوالِهِمْ هرکس باید مستبداً در امور اقتصادی مداخله کند؟ جواب این است که میتواند [امور اقتصادی تحت نظر اعضای مدیر و با فهم و خیرخواه جامعه قرار گیرد.].

ه. آیا اصل «کار به قدر استعداد و خرج به قدر احتیاج» را اسلام به عنوان یک اصل حقوقی میپذیرد یا نمیپذیرد؟ خیر، این نوعی استثمار است، بعلاوه نیروی فعالیت را از کار میگیرد.

و. آیا اسلام بهطور کلی اداره اجتماع را از روی شعور و اراده میپذیرد یا نمیپذیرد؟ البته میپذیرد.

ز. آیا اسلام با استثمار موافق است یا نه؟ البته نه، لاتَکونُ جَناةُ ایدیهِمْ لِغَیرِ افْواهِهِمْ..

ح. آیا در عصر ما مناسباتی پیش آمده که جز با سلب مالکیت فردی از ابزار تولید برقراری عدالت میسر نیست؟ به نظر ما طرح این مسئله به این صورت صحیح نیست.

٧. دو مسئله است: یکی اینکه آیا لازم است تولید و توزیع ثروت تحت کنترل اجتماع درآید و چنین حقی حکومت یا اجتماع دارد یا ندارد (که ملاک سوسیالیسم شمرده شده است)؟ بدون شک دارد. مسئله دیگر این است که آیا خواسته و میل مردم و اشتهای مردم باید منبع درآمد باشد، یا منبع درآمد باید احتیاجات واقعی مردم باشد نه هرچه تقاضایش وجود پیدا کند و احیاناً تقاضا به وجود آید؟ اسلام که با اخلاق و مصالح اجتماعی توأم است دوم را اجازه نمیدهد، لهذا اکل به باطل را اجازه نمیدهد.