مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٤٤٢ - ارزش

ج. علت اینکه هریک از کالاها قیمت مخصوص به خود دارد چیست؟ چه چیز سبب شده که مثلًا هریک از جواهر قیمت مخصوصی داشته باشد؟ چرا معمولًا قیمت گندم از جو بیشتر است؟ چرا قند از گندم، و گلابی از سیب گرانتر است [١]؟.

در کتاب اصول علم اقتصاد نوشین صفحه ١٤ مینویسد:.

اینک که به اهمیت فوق العاده بها در اقتصاد مبادلهای پی بردیم، باید در مطالعه آن قبل از هر چیز بپرسیم: بها به چه چیز مربوط است و کدام عامل این تنظیم کننده اقتصاد مبادلهای را تعیین میکند؟.

آنگاه به دو کلاه که قیمت یکی ٢٥٠ ریال و دیگری ١٥٠ ریال تعیین شده مثل میزند و میگوید:.

اگر من از او (فروشنده) سبب این اختلاف را بپرسم، به من جواب میدهد که جنس یا فرم اوّلی بهتر است. خلاصه، اختلاف بهای کلاهها را اول به واسطه اختلاف جنس و یا مورد استعمال آنها بیان میکند. آیا این توضیح صحیح است؟ ممکن است در اولین نظر صحیح به نظر آید. در حقیقت کلاه خوش جنس را من میتوانم دوسال استعمال نمایم و کلاه دیگر را یک سال. آیا به همین جهت نیست که بهای اوّلی بیشتر است؟ در این مسئله باید بیشتر دقت کنیم. اول برای روشن شدن مطلب به عوض دو کلاه یک کلاه و یک بشقاب را در نظر میگیریم. یک بشقاب معمولی البته ارزانتر از یک کلاه است. فرض کنیم بهای یک بشقاب چهار مرتبه کمتر از بهای یک کلاه باشد، آیا از اینجا میتوانیم چنین نتیجهای بگیریم که چون دوام بشقاب چهار برابر کمتر از دوام کلاه است بدین جهت قیمت آن چهار برابر کمتر است؟ البته نه، زیرا یک بشقاب، مخصوصاً اگر فلزی باشد، سالهای زیاد دوام میکند در صورتی که عمر یک کلاه بیش از دو سه زمستان