مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣٥١ - عقد و ایقاع

١ مسئله بیمه

بسم اللَّه الرحمن الرحیم

مقدمه [١]

مسئله بیمه را اخیراً علمای معاصر در شکل فقهیاش طرح کردهاند و تقریباً عموماً آن را با موازین فقهی منطبق دانستهاند.

عقد و ایقاع

معاملات بهطور کلی، یعنی غیر عبادات، کارهای اجتماعی، یا بگوییم اموری که با یک نوع تعهد صورت میگیرد، معمولًا تقسیم میشود به عقد و ایقاع. مثلًا نکاح را میگویند عقد و طلاق را میگویند ایقاع، یا قرض دادن و قرض گرفتن را میگویند عقد و ابراء دَین یعنی برئ الذمّه کردن طرف را میگویند ایقاع. فرق بین عقد و ایقاع چیست؟ مرحوم آقای بروجردی تعبیر نسبتاً جامع و لطیفی در اینجا داشتند، میگفتند آنجا عقد است که تصرف مستلزم تصرف در سلطان دو طرف باشد؛ یعنی من در آنچه که تحت سلطه خودم هست تصرف میکنم و بعلاوه در چیزی که تحت سلطه دیگری هست نیز تصرف میکنم، و از این نظر دو نفر باید دخالت داشته باشند. چون من حق دارم در آنچه که در سلطه خودم هست تصرف