مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ٣١٥ - ٢ نسیه

و آنجا که میگویند ربا مبادله دو کالای همجنس و مشابه است، در پاورقی میگویند:.

از این تعریف به خوبی پیداست که خرید و فروش کالاهای مختلف به صورت نسیه و اقساطی که طبعاً خریدار مبلغی بیش از قیمت نقدی باید بپردازد، به عکس آنچه که بسیاری تصور میکنند ربا محسوب نمیشود، زیرا ربا مبادله مثلین است ولی خرید و فروش نسیه مبادله پول و کالاست و وقتی که فروشنده تمامی کالا را در اختیار خریدار قرار میدهد بدون اینکه تمامی قیمت را دریافت کرده باشد [١] طبعاً در مقابل این امتیاز چیزی بابت کرایه آن قسمت از کالا که پولش پرداخت نشده طلبکار است که به نحوی بین طرفین میتواند توافق شود، حتی اگر به صورت درصد معینی از قیمت کالا باشد که شباهت به نرخ بهره دارد. در توجیه این مسئله میتوان گفت که کالا یک بار بهطور قطعی فروخته میشود که در دست خریدار یا مصرف میشود و یا به تدریج مستهلک خواهد شد و فروش مجدد آن مستلزم تولید مجدد است، در حالی که پول معینی در دست رباخوار دائماً گردش ربوی دارد ..

ایشان فرض خاصی کردهاند و آن اینکه اگر کسی جنسی را نسیه بخرد به طوری که مثلًا نصف آن را نقد بخرد و نصف دیگر را نسیه، در این صورت خریدار تمام پول را به فروشنده نداده و در واقع نصف کالا را مالک شده ولو اینکه به حسب صورت تمام کالا را مالک شده است. در واقع معامله آن وقت صورت میگیرد که او پول آن نصف دیگر کالا را که در نزد وی باقی میماند بپردازد. پس آن اضافه قیمتی که میدهد، کرایه آن مقدار از کالاست که پولش را نداده و در واقع کأنّه هنوز بهطور قطعی فروخته نشده است.

اگر این توجیه را بپذیریم باید اینطور بگوییم که در معامله نسیه در جایی که هیچ پول داده نشده، در واقع اساساً کالا فروخته نشده. آنگاه فروختن واقعی