مجموعه آثار ط-صدرا - مطهری، مرتضی - الصفحة ١٧٥ - حدیث امام صادق علیه السلام درباره تقلیدِ ممنوع

جهت مثل هماند. از آن جهت که مثل هم میباشند خداوند عوام ما را نیز به آن نوع تقلید از علما مذمّت کرده و اما از آن جهت که فرق دارند نه.

آن شخص عرض کرد: یا ابن رسول اللَّه توضیح بدهید. فرمود: عوام یهود علمای خود را در عمل دیده بودند که صریحاً دروغ میگویند، از رشوه پرهیز ندارند، احکام و قضاءها را به خاطر رودربایستیها و رشوهها تغییر میدهند، میدانستند که درباره افراد و اشخاص عصبیت به خرج میدهند، حبّ و بغض شخصی را دخالت میدهند، حق یکی را به دیگری میدهند. آنگاه فرمود:

وَ اضْطُرّوا بِمَعارِفِ قُلوبِهِمْ الی انَّ مَنْ یفْعَلُ ما یفْعَلونَهُ فَهُوَ فاسِقٌ لایجوزُ انْ یصَدَّقَ عَلَی اللَّهِ وَ لا عَلَی الْوَسائِطِ بَینَ الْخَلْقِ وَ بَینَ اللَّهِ.

به حکم الهامات فطری عمومی که خداوند در سرشت هرکس تکویناً قرار داده میدانستند که هرکس که چنین اعمالی داشته باشد نباید قول او را پیروی کرد، نباید قول خدا و پیغمبران خدا را با زبان او قبول کرد.

در اینجا امام میخواهد بفرماید که کسی نگوید که عوام یهود این مسئله را نمیدانستند که نباید به قول علمایی که خودشان برخلاف دستورهای دین عمل میکنند عمل کرد. زیرا این مسئله مسئلهای نیست که کسی نداند. دانش این مسئله را خداوند در فطرت همه افراد بشر قرار داده و عقل همه کس این را میداند. به اصطلاح اهل منطق از جمله «قضایا قیاساتها معها» است، دلیلش با خودش است.

کسی که فلسفه وجودیش پاکی و طهارت و ترک هوا و هوس است اگر دنبال هوا و هوس و دنیاپرستی برود، به حکم تمام عقول باید سخن او را نشنید. بعد فرمود:

وَ کذلِک عَوامُّ امَّتِنا اذا عَرَفوا مِنْ فُقَهائِهِمُ الْفِسْقَ الظّاهِرَ وَالْعَصَبیةَ الشَّدیدَةَ وَ التَّکالُبَ عَلی حُطامِ الدُّنْیا وَ حَرامِها وَ اهْلاک مَنْ یتَعَصَّبونَ عَلَیهِ وَ انْ کانَ لِاصْلاحِ امْرِهِ مُسْتَحِقّاً، وَ بِالتَّرَفُّقِ بِالْبِرِّ وَ الْاحْسانِ عَلی مَنْ تَعَصَّبوا لَهُ وَ انْ کانَ لِلْاذْلالِ وَ الْاهانَةِ مُسْتَحِقّاً. فَمَنْ قَلَّدَ مِنْ عَوامِّنا مِثْلَ هؤُلاءِ فَهُمْ