الْباطِلِ فَیدْمَغُهُ فَاذا هُوَ زاهِقٌ وَ لَکمْ الْوَیلُ مِمّا تَصِفونَ [١]. ناچیزی باطل و قدرت حق را بیان میکند و توانایی نداشتن باطل برای اینکه برای همیشه در مقابل حق بایستد و اینکه غلبه ظاهری یعنی موقت میکند ولی حق یکدفعه از کمین بیرون میآید. تعبیر این است که «بَلْ نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَی الْباطِلِ» ( «قذف» پرتاب کردن است) مثل اینکه از حق گلولهای میسازیم و آن را به شدت به باطل پرتاب میکنیم که اصلًا دماغش را خرد میکند، بعد یک وقت میبینید اصلًا این از بین رفتنی بوده، چیزی نبوده، خیال میکردند چیزی بوده، اساساً باطن نداشته و زاهق بوده است.

از این جمله بعضی استفادهای کردهاند و بد هم نیست و آن این است که حق بعد از آنکه به وسیله باطل مدتی رویش پوشانده میشود و نمودار نیست، وقتی که به جنگ باطل میآید انقلابی وار میآید: نَقْذِفُ بِالْحَقِّ عَلَی الْباطِلِ. خدا به وسیله خود بشر این کار را میکند. میبینید به طور ناگهانی و انقلابی وار میآید آن را خرد و خمیر میکند و دور میریزد.

ببینید چقدر قرآن در جنگ حق و باطل خوشبینانه نگاه میکند! میگوید خلاصه این نمود باطل شما را نترساند، آن فراگیری که رو را گرفته و پوشانده شما را مأیوس نکند، حق پیروز است، حق همیشه پیروز بوده، نه اینکه میخواهد بگوید که [فقط در نهایت پیروز است.] مسئله وَعَدَ اللَّهُ الَّذینَ امَنوا مِنْکمْ وَ عَمِلُوا الصّالِحاتِ لَیسْتَخْلِفَنَّهُمْ فِی الْارْضِ [٢] که وعده نهایی پیروزی کامل حق است که دیگر از باطل هیچ نشانهای باقی نماند و این سرنوشت نهایی تاریخ است به جای خود، در طول تاریخ هم همینطور بوده. البته در طول تاریخ همیشه حق و باطل با یکدیگر در حال جنگ بودهاند ولی قرآن میگوید پیروزی با حق است: وَ لَقَدْ سَبَقَتْ کلِمَتُنا لِعِبادِنَا الْمُرْسَلینَ [٣]. نه فقط برای آینده، گذشته هم این گونه است. میفرماید کلمه ما، در علم ما چنین گذشته، اراده ما چنین بوده است برای بندگان مرسلمان، همه پیغمبرانمان که در گذشته بودهاند که انَّهُمْ لَهُمُ الْمَنْصورونَ [٤]. قرآن پیامبران را که نهضتهای آنها دو روزی بود و بعد از بین رفت شکست خورده نمیداند، بلکه آنها را در بعثتهای خودشان پیروز و غالب میداند. برعکس، کید شیطان را ضعیف میشمارد. قرآنی که این همه از شیطان نام میبرد و از کید و مکر شیطان سخن میگوید باز میفرماید: فَقاتِلوا اوْلِیاءَ الشَّیطانِ انَّ کیدَ الشَّیطانِ کانَ ضَعیفاً. الَّذینَ امَنوا یقاتِلونَ فی سَبیلِ اللَّهِ وَ الَّذینَ کفَروا یقاتِلونَ فی سَبیلِ الطّاغوتِ فَقاتِلوا

[١] انبیاء/ ١٨.[٢] نور/ ٥٥.[٣] صافّات/ ١٧١.[٤] صافّات/ ١٧٢.