راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٤٤ - شرح تغيير پذيرى اخلاق از راه تمرين

و مشاهده نيز بدون ترديد بر اين امكان دلالت دارد و دليل بر اين كه هدف از اخلاق همان حالت حدّ وسط است نه دو طرف افراط و تفريط، اين است كه بخشندگى و سخاوت سبخيّه‌اى است كه شرعا مطلوب است و آن حدّ وسط ميان دو طرف اسرافكارى و سخت‌گيرى بر عائله است و خداى متعال حدّ وسط را ستوده است.

خداوند فرموده: وَ الَّذِينَ إِذا أَنْفَقُوا لَمْ يُسْرِفُوا وَ لَمْ يَقْتُرُوا وَ كانَ بَيْنَ ذلِكَ قَواماً.«٥١»

و فرمود: وَ لا تَجْعَلْ يَدَكَ مَغْلُولَةً إِلى‌ عُنُقِكَ وَ لا تَبْسُطْها كُلَّ الْبَسْطِ.«٥٢» و همچنين در اشتهاى غذا اعتدال مطلوب است نه حرص و سكون خداى متعال فرمود:

كُلُوا وَ اشْرَبُوا وَ لا تُسْرِفُوا.«٥٣»

و در مورد غضب فرموده: أَشِدَّاءُ عَلَى الْكُفَّارِ رُحَماءُ بَيْنَهُمْ.«٥٤»

پيامبر خدا (ص) فرمود: «بهترين كارها حدّ وسط آنهاست»«٥٥» و در اين حقيقت و رازى است و آن اين كه خوشبختى وابسته به ايمنى دل از عوارض دنياست. خداى متعال فرمود: إِلَّا من أَتَى الله بِقَلْبٍ سَلِيمٍ.«٥٦» و بخشش و بخل از عوارض دنياست و شرط ايمن بودن قلب آن است كه نه به مال توّجه كند و نه حريص به اتفاق آن باشد، زيرا كسى كه حريص در انفاق است دلش متوجّه بخشش است همان‌طور كه شخص حريص برنگهدارى مال دلش پيوسته متوجّه آن است. پس كمال قلب در اين است كه از هر دو صفت (توجه به نگهدارى مال و