راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٢ - توضيح حالت دل
در آن تجلّى كند و تنها مانع ميان دل و حقايق اشيا عوامل پنجگانهاى است كه پيش از اين ياد شد. عوامل پنجگانه، مانند پرده آويختهاى است كه ميان آئينه دل و لوح محفوظ كه تمام مقّدرات الهى تا روز رستاخيز در آن ثبت شده است، مانع ايجاد مىكند تابش حقيقت دانشها از آئينه لوح محفوظ به آئينه دل شبيه انعكاس صورتى از آئينهاى در آئينه مقابل آن است و پرده و مانع ميان دو آئينه گاه با دست كنار زده مىشود و گاه با وزيدن بادى است كه آن را حركت مىدهد.
همچنين گاهى نسيم الطاف (الهى) مىوزد و پردهها را از مقابل چشم دل كنار مىزند. پس بعضى از نوشتههاى لوح محفوظ در آن مىتابد. اين حالت گاه در عالم خواب است كه در نتيجه آن آينده بر شخص آشكار مىشود و با مرگ پردهها بكلّى برطرف مىگردد و گاه در بيدارى نيز با عنايت نهانى خداى متعال پرده كنار مىرود و از پشت پرده غيب بخشى از علوم شگفتآور مانند برق درخشان در دل مىتابد و گاه تا حدودى پياپى مىتابد و خيلى كم اتّفاق مىافتد كه اين حالت زياد دوام يابد. پس الهام با به دست آوردن علم در خود علم و محلّ و سببش تفاوتى ندارد ولى از نظر برطرف شدن حجاب اين تفاوت را دارد كه الهام در اختيار بنده نيست، وحى با الهام فرقى ندارد. تنها تفاوت در وحى ديدن فرشتهاى است كه به شخص آگاهى مىدهد، زيرا به وسيله فرشتگان است كه دانشها در دل ما پديد مىآيد و خداى متعال در اين آيه بدان اشاره فرموده است: وَ ما كانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُكَلِّمَهُ الله إِلَّا وَحْياً أَوْ من وَراءِ حِجابٍ أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ..«٧٠»
حال كه از اين مطالب آگاه شديد توجه داشته باشيد كه مجاهدان، به علوم الهامى تمايل دارند نه آموختنى. از اين رو بر آموختن دانش و به دست آوردن كتب مصنّفان و بحث گفتگوها و دليلهاى ياد شده حريص نيستند، بلكه مىگويند: راه (رسيدن به دانش) آن است كه در زدودن صفات نكوهيده از دل
«٧٠» شورا / ٥١: شايسته هيچ انسانى نيست كه خدا با او سخن بگويد، مگر از طريق وحى ، يا از وراى حجاب ، يا رسولى مى فرستد و به فرمان او آنچه را بخواهد وحى مى كند.