راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٦٥ - نشانههاى عالمان آخرت

به كسانى است كه همه تلاش و كوشش خود را متوجّه او ساخته‌اند. همچنين در علوم مكاشفه، و اسرار علوم معامله و دقايق خطورات قلب وضع به همين منوال است، زيرا هر يك از اين علوم دريايى است كه ژرفاى آن را نتوان يافت، و هر طالبى به اندازه روزى خود، و بر حسب آنچه در ميدان حسن عمل توفيق يابد در اين دريا فرو مى‌رود. على (ع) در توصيف اين عالمان ضمن حديثى طولانى فرموده است: «دلها ظروفند، بهترين دلها نگاهدارنده‌ترين آنهاست نسبت به كارهاى خير، مردم سه دسته‌اند: عالم ربّانى، طالب علمى كه در راه نجات است و مگس‌ريزه‌هايى كه به دنبال هر آوازدهنده‌اى مى‌دوند، و با هر بادى مى‌گروند، از نور دانش روشنى نطلبيده، و به پايه استوارى پناه نبرده‌اند. دانش بهتر از مال است، دانش تو را نگهبانى مى‌كند، و تو مال را نگهبانى دانش با انفاق فزونى مى‌يابد، و مال با هزينه كردن كاستى مى‌گيرد دوستى عالم«٨١» دينى است كه به آن پاداش داده مى‌شود، و به سبب آن در زندگى طاعت، و پس از مرگ نام نيك به دست مى‌آيد. علم فرمانرواست، و مال محكوم و فرمانبر است، و منفعت مال با نابودى آن از ميان مى‌رود گردآورندگان مال در حالى كه زنده‌اند مردگانند، و دانشمندان تا جهان برپاست پايدار و زنده‌اند. چون سخن او به اين جا رسيد، آهى سرد برآورد و فرمود: آگاه باش اين جا (اشاره به سينه خود فرمود) علمى فراوان است، كاش حاملانى براى آن مى‌يافتم! آرى مى‌يابم ليكن يا تيزفهمى است نامطمئن كه ابزار دين را در طلب دنيا به كار مى‌برد، و به نعمتهاى حق تعالى بر دوستانش گردنكشى مى‌كند، و به حجّتهاى او بر خلق وى برترى

مى‌جويد، و يا اهل حقّ را فرمانبردار است، امّا از بينش تهى است و با نخستين شبهه‌اى كه پيش آيد شكّ در دلش پديد مى‌آيد اين دو دسته در هيچ چيزى دين را مراعات نمى‌كنند. و بدان كه نه اين نيكوست و نه آن. و يا حريصى است بر لذّات كه زمام شهوات را از دست داده است، و يا شيفته‌اى‌ست به‌