راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٠٨ - باب پنجم وظايف معلّم و دانشجو

چنانچه ديگران را به ترك دنيا بخواند ممكن است آنها به سبب او اصلاح شوند.

ظاهر حال اين عالم نماى جاه‌طلب مانند حال علماى سلف است، ليكن مقاصد جاه‌طلبانه خود را در دل پنهان مى‌دارد. او همانند شمع است كه خود مى‌سوزد و ديگران از او روشنايى مى‌گيرند، پس صلاح ديگران در سوختن و هلاك اوست، امّا اگر مردم را به دنيا طلبى دعوت كند مانند آتش سوزنده‌اى خواهد بود كه خود و ديگران را به كام خويش مى‌كشد.

از اين رو دانشمندان سه گونه‌اند، دسته‌اى خود و ديگران را هلاك مى‌كنند. اينان همانهايى هستند كه به دنيا رو آورده‌اند، و آشكارا مردم را به طلب آن دعوت مى‌كنند. دسته ديگر خود و ديگران را سعادتمند و خوشبخت مى‌سازند اينان كسانى هستند كه در ظاهر و باطن از دنيا روى گردانيده‌اند و مردم را به سوى خدا دعوت مى‌كنند. گروه سوّم آنهايى هستند كه خود را هلاك كرده و ديگران را به سعادت مى‌رسانند اينان مردم را به سوى آخرت دعوت مى‌كنند. و در ظاهر به دنيا پشت پا زده‌اند، و در باطن مقصودشان جلب مقبوليّت عامّه و به دست آوردن جاه و مقام است. اينك بينديش تو از كدام دسته‌اى و براى چه كسى خود را بدين كار مشغول داشته‌اى هرگز گمان مكن خداوند سبحان علم يا عملى را كه خالص نيست و براى رضاى او انجام نشده است بپذيرد. به خواست خدا در كتاب ريا بلكه در سراسر بخش مهلكات مطالبى در اين باره خواهد آمد كه شكّ را از تو خواهد زدود.

باب پنجم وظايف معلّم و دانشجو

امّا دانشجو: آداب و وظايف او بسيار است كه در نه قسمت خلاصه مى‌شود:

١- دانش آموز مقدّم بر هر چيز بايد نفس خويش را از خويهاى زشت و صفات نكوهيده پاكيزه سازد،