راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٤٦ - فضيلت خشوع و معناى آن
فضيلت خشوع و معناى آن
خداوند متعال فرموده است: الَّذِينَ هُمْ في صَلاتِهِمْ خاشِعُونَ«٧٠» و نيز: فَوَيْلٌ لِلْمُصَلِّينَ، الَّذِينَ هُمْ عَنْ صَلاتِهِمْ ساهُونَ«٧١» خداوند اينان را با اين كه نماز گزارند به سبب غفلت و عدم توجّه نكوهش كرده نه اين كه آنان نماز را فراموش كرده و ترك كرده باشند.
غزّالى مىگويد: خداوند متعال فرموده است: وَ أَقِمِ الصَّلاةَ لِذِكْرِي«٧٢» و نيز:
وَ لا تَكُنْ من الْغافِلِينَ«٧٣» و نيز: لا تَقْرَبُوا الصَّلاةَ وَ أَنْتُمْ سُكارى حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ«٧٤» و در تفسير سكارى گفتهاند: از بسيارى انديشهها در سكر و مستى باشند، و به قولى ديگر: از بسيارى محبّت دنيا، و اگر هم فرض شود مراد ظاهر اين واژه است در اين صورت نيز هشدارى است بر مستى دنيا زيرا علّت را بيان كرده و فرموده است: حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ، و چه بسيار نمازگزارانى كه شراب ناخورده نمىدانند در نماز خود چه مىگويند.
پيامبر (ص) فرموده است: «هر كس دو ركعت نماز گزارد كه در آن از دنيا با خود سخن نگويد گناهان پيشين او آمرزيده مىشود.»«٧٥»
و نيز فرموده است: «همانا نماز اظهار بيچارگى، فروتنى، زارى، درماندگى و پشيمانى است، و دست گدايى دراز مىكنى و مىگويى: بارالها، بارالها، و هر كس اين كار را نكند نمازش ناقص است.»«٧٦»
«٧٠» مومنون / ٣: آنها كه در نمازشان خشوع دارند
«٧١» ماعون / ٤ و ٥: پس واى بر نماز گزارانى كه نماز خود را به دست فراموشى مى سپارند
«٧٢» طه / ١٤: و نماز را براى ياد من به پادارد
«٧٣» اعراف / ٢٠٥: و از غافلان مباش
«٧٤» نساء / ٤٣: در حالى كه مست هستيد به نماز نزديك نشويد تا بدانيد چه مى گوييد
«٧٥» مسند احمد چنان كه پيش از اين ذكر شد
«٧٦» مسند احمد ج ٤ ص ١٧٦ سنن ترمذى ج ٢ ص ١٧٥ نسائى ابن خزيمه الترغيب ج ١ ص ٣٤٨ و ٣٤٩