راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٦٥ - قسم اوّل در طهارت از خبث

ديگر، البتّه در حال اختيار«٢١». و آنچه مؤيّد اين نظريّه است اين است كه بيشتر اين روايات در مورد طهارت آب مستعمل در حدث و شرب وارد شده است. و ما درباره اين مسأله و احكام آب چاه در كتاب معتصم الشّيعه فى احكام الشّريعة به تفصيل سخن گفته‌ايم، و كسى كه خواهان آگاهى از آنها است مى‌تواند بدان مراجعه كند.

امّا غير از آب چيزهاى ديگرى به شرح زير نيز مطهّر و پاك كننده‌اند:

١- آنچه با آن استنجا مى‌شود به شرط اين كه پاك، خشك، زايل كننده و تميز كننده باشد.

٢- زمين پاك كننده ته كفش، و نعلين و كف پاست، و روايات فراوانى در اين باره وارد است. از جمله امام صادق (ع) فرموده است: «قسمتى از زمين قسمت ديگر آن را پاك مى‌كند»«٢٢» زيرا نجاست در زمين دگرگونى و استحاله مى‌يابد، و با راه رفتنهاى پياپى و نقل و انتقالها نابوده شد و از ميان مى‌رود.

٣- استحاله يعنى از حالتى به حالت ديگر درآمدن و اين پاك كننده عين نجاسات است، مانند مدفوع و مردار كه خاك يا كرم يا خاكستر يا دود يا زغال شود، و مانند سگ كه در نمكزار افتد و نمك گردد.

٤- انقلاب مانند اين كه شراب سركه شود، خواه اين تبديل خود به خود و يا به وسايلى صورت گيرد، و چه اين كه عامل تبديل چيزى باشد كه در آن باقى مى‌ماند، و يا در آن مستهلك مى‌شود، و در آن جا كه عامل تبديل باقى است در مطهّر بودن آن اختلاف است، همچنين شراب را با وسايل به سركه تبديل كردن كراهت دارد. و در حكم انقلاب است انتقال خون انسان به بدن پشّه و حشرات ديگر.

٥- اسلام بدن كافر را چنانچه مسلمان گردد پاك مى‌كند هر چند به طريق‌