راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٤٩٣ - قسم سوّم زدودن فضلات ظاهر بدن

مى‌پردازد، و با دستهايش خواهش و عرض بيم و اميد و انقطاع از غير مى‌كند، و با سرش در ركوع و سجود، خود را برابر او قرار مى‌دهد، و به وسيله پاهايش برمى‌خيزد و مى‌نشيند امّا اين كه در جنابت غسل واجب شده و در قضاى حاجت چنين امرى نشده به سبب اين است كه جنابت از نفس انسان برمى‌خيزد، و چيزى است كه از همه جسد او خارج مى‌شود، در حالى كه قضاى حاجت برخاسته از درون جان انسان نيست، بلكه غذايى است كه از درى داخل و از در ديگر خارج مى‌شود.»«٩٧»

مى‌گويم: در روايت ديگرى از آن حضرت آمده است: «علّت تخفيف در بول و غايط اين است كه آنها نسبت به جنابت بيشتر و دوام آنها زيادتر است از اين رو به سبب كثرت و مشقّت و آمدن غير ارادى و بدون شهوت آنها خداوند در آنها به وضوى تنها راضى است امّا جنابت جز با لذّت بردن انسان صورت نمى‌گيرد، و اگر چنين نبود آن را ناخوش مى‌داشتند.»«٩٨»

غزّالى از آوردن امثال اين اسرار در اين مقام محروم مانده از اين رو جز اندكى از اين قبيل مطالب را ذكر نكرده با آن كه اين بخش را كتاب اسرار الطّهارة ناميده است، و اين سببى جز اين ندارد كه وى در آن هنگام از توفيق متابعت اهل بيت (ع) برخوردار نبوده است. و ما به حمد و توفيقات او آنچه را او خواسته است بيان داشتيم، هر چند به طور كامل حقّ مطلب را ادا نكرديم.

قسم سوّم: زدودن فضلات ظاهر بدن‌

غزّالى مى‌گويد: فضلات ظاهر بدن دو نوع است: چركها، اجزاء نوع اوّل: چركها و رطوباتى است كه از بدن ترشح مى‌كند و اينها هشت نوعند:

١- چرك و شپش كه در موى سر پديد مى‌آيد و مستحبّ است كه با