راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٢١ - چگونگى ورود به گرمابه و آداب آن

مشكل را بر عقل عرضه مى‌كند و حلّ آن را از او مى‌خواهد، و آنچه در اين باره بر من آشكار شد- و علم نزد خداست- اين كه انسان ناگزير از چيدن ناخنهاى دست و پاست، و دست از پا شريفتر است لذا در گرفتن ناخن از دست شروع مى‌شود، و چون دست راست اشرف از چپ است از آن آغاز مى‌كند، و سپس در دست راست پنج انگشت است كه شريفترين آنها سبّابه است، زيرا از ميان انگشتان تنها انگشت سبّابه است كه در گفتن شهادتين مورد استفاده قرار مى‌گيرد و به وسيله آن اشاره مى‌شود، و سزاوار است پس از انگشت سبّابه به آنچه در سمت راست آن است ابتدا شود، چه در شرع مستحبّ است كه در طهارت و غير آن گردش عمل از راست باشد، و اگر پشت دست را بر زمين نهى انگشت شست سمت راست، و اگر كف دست را بر زمين قرار دهى انگشت وسطى در سمت راست خواهد بود، و دست را اگر بر طبع خود رها كنى كف دست به سمت زمين مايل مى‌شود، زيرا جهت حركت دست راست به سوى دست چپ، و ادامه اين حركت پشت دست را رو به بالا قرار مى‌دهد، و آنچه مقتضاى طبع مى‌باشد سزاوارتر است. سپس چون كف دستها را بر هم نهى انگشتان به صورت حلقه‌اى دايره‌وار درمى‌آيد، و ترتيب دوران در اين دايره مقتضى حركت از سمت راست سبّابه و بازگشت به آن است، و در دست چپ از انگشت كوچك آغاز و به انگشت شست ختم مى‌شود و انگشت شست دست راست باقى مى‌ماند، و اين كه ما فرض كرديم كه هر دو كف دست بر هم نهاده شود به گونه‌اى كه انگشتان مانند افراد در حلقه باشند براى اين است كه ترتيب آنها روشن شود، و اين فرض سزاوارتر است از نهادن كف بر پشت كف زيرا اين عمل بر مقتضاى طبع نيست.

امّا در مورد انگشتان پا بايد گفت اگر روايتى در اين باره وارد نشده باشد به نظر من بهتر اين است كه از انگشت كوچك پاى راست شروع و به انگشت كوچك پاى چپ ختم شود چنان كه در تخليل است«١٠٣» زيرا آنچه ما در