راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٤١ - فصل ردّ شديد مؤلّف بر غزّالى در معناى علم فقه

أَ لَمْ تَرَ أَنَّهُمْ في كُلِّ وادٍ يَهِيمُونَ«٣٤» يعنى اينان بر سر مطالب پوچ و باطل با يكديگر مناظره مى‌كنند، و با دلايل گمراه‌كننده به مجادله مى‌پردازند، و به هر راهى كه دلخواه آنهاست مى‌روند. مقصود آيه همان كسانى است كه دين خدا را دگرگون مى‌سازند. و فرموده است: وَ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ ما لا يَفْعَلُونَ«٣٥» يعنى مردم را موعظه مى‌كنند در حالى كه خود پند نمى‌گيرند، و از منكر و بديها نهى مى‌كنند و خود از آنها دست باز نمى‌دارند، و به معروف و كارهاى نيك دستور مى‌دهند ليكن خودشان عمل نمى‌كنند. فرموده است: «آنها همان كسانى هستند كه حق آل محمّد (ص) را غصب كردند.»«٣٦»

شيخ صدوق در معانى الاخبار«٣٧» از امام باقر (ع) درباره آيه مذكور روايت كرده كه فرموده است: «آيا هيچ شاعرى را ديده‌اى كه كسى از او پيروى كند، جز اين نيست كه مراد گروهى است كه فقه را براى غير خدا فرا گرفته و گمراه شده و ديگران را گمراه كرده‌اند.»

از امام صادق (ع) روايت شده كه فرموده است: «آنان گروهى هستند كه بدون داشتن يقين، دانش آموخته و فقه فرا گرفته‌اند، هم خودشان گمراهند، و هم ديگران را گمراه كرده‌اند.»

آنچه بر شرافت دانش فقه و شدّت اهتمام و توجّه به آن دلالت دارد روايتى است كه از طريق خاصّه به سند صحيح از معاوية بن وهب نقل شده، كه گفته است:

شنيدم ابا عبد الله (ع) مى‌فرمود: «نشانه دروغگو اين است كه تو را از آسمان و زمين و خاور و باختر خبر مى‌دهد، ليكن اگر از حلال و حرام خدا از او بپرسى چيزى نزد او نيست.»«٣٨»