راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٨ - پيشگفتار

مشكل را بر عهده مى‌گيرند كه به سختى خو گرفته‌اند. بسيار پسنديده است كه ما براى شناخت اهميّت هر كتاب از نظر صحّت و سقم و جايگاه آن بر اساس ارزشها به مقياسى كلّى رو آوريم به طورى كه بتوانيم هر كتابى را با آن بسنجيم، و تنها همين مقياس مى‌تواند تفاوت احياء العلوم با تهذيب آن المحجة البيضاء را مشخّص كند. من خواهش كردم اين مطلب را روشن بيان كنند. ايشان پس از تأمّل و دقّت بياناتى ايراد كردند كه عينا در زير ذكر مى‌شود.

شكّ نيست سعادت انسان و حيات روحى و قدر و منزلت او بر پايه معيارهاى اسلامى بستگى به اصول و قواعد و معارفى دارد كه از كتاب خدا و سنّت پيامبر (ص) اخذ شده باشد و اسلام است كه مى‌تواند اين هدفها را تأمين و بشر را به سمت زندگى سعادتمندانه و انسانيّتى والا و رستگارى جاويد رهبرى كند، بعثت خاتم پيامبران (ص) مكارم اخلاق را به كمال رسانيده، و راههاى خوشبختى را شناسانده است و پيوسته بشر را به سوى صلح و سلامت و سعادت جاويد دعوت مى‌كند. بى‌شكّ با پندار و ادّعا به چيزى از اين هدفها نمى‌توان رسيد، و با وهم و خيال نمى‌توان به آنها دست يافت.

عابد نادان مانند دانشمند بى‌پروا پشت را مى‌شكند او به سوى نيكبختى و بدبختى راهى نمى‌يابد مگر آنگاه كه روى خود را به سوى حقيقت بگرداند، و به سمت آن رو آورد. او هر گامى كه برمى‌دارد وى را در پرتگاهى عميق قرار مى‌دهد، به گونه‌اى كه بيم هلاك او مى‌رود زيرا وى فرمانبردار هواها و هوسها و شهواتى است كه بر وجود او چيره است. جهالت در برابر حقايق ثابت و لا يتغيّر جهان ماهيّتى موهوم براى او آفريده كه پيوسته او را از راه حق و سعادت دور مى‌سازد راه و روش صحيح را اختيار نمى‌كند، و به موارد درست و صواب نمى‌رسد، و در حالى كه گمان مى‌كند كار نيك انجام مى‌دهد در اعماق بدبختى فرو رفته، و نفس بد سرشت او در تمام دوران زندگى و تا واپسين دم او را به بندگى خود گرفته است.

دانش آدمى را به سوى حقّ رهنمون مى‌شود و راه درست را برايش هموار