راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٦٢ - علّت نكوهيدگى دانشهاى ناپسند

وَ الْقَمَرَ قَدَّرْناهُ مَنازِلَ حَتَّى عادَ كَالْعُرْجُونِ الْقَدِيمِ«٣»، و قسم ديگر احكام است و حاصلش اين است كه از طريق اسباب بر حوادث آينده استدلال مى‌كنند، و كار آنها مانند كار پزشك است كه حركت نبض را دليل بيمارى مى‌داند كه بزودى بروز خواهد كرد. اين دانش در واقع عبارت از علم به طرق اجراى سنّتهاى الهى و روشهاى او در ميان آفريدگان است، ليكن در شرع اين دانش نكوهيده است. پيامبر خدا (ص) فرموده است: «چون از قضا و قدر، و نجوم سخن به ميان آيد خاموشى گزينيد.»«٤»، و فرموده است: «پس از خود از امّتم از سه چيز بيمناكم: ستم زمامداران، ايمان به ستارگان و انكار تقدير.»«٥»

مى‌گويم: از طريق خاصّه از امير مؤمنان (ع) روايت شده كه هنگام عزيمت براى جنگ با خوارج در پاسخ يكى از اصحابش كه عرض كرد: اى امير مؤمنان! من با استفاده از اطلاعاتى كه از طريق علم نجوم به دست آورده‌ام بيم دارم كه اگر در اين وقت رهسپار شوى به مراد خود دست نيابى. فرمود: «آيا گمان مى‌كنى تو به زمانى هدايت مى‌كنى كه هر كس در آن سفر كند بلا و بدى از او دور مى‌شود، و از ساعتى برحذر مى‌دارى كه هر كه در آن كوچ كند زيان و سختى او را فرا مى‌گيرد؟ هر كس اين گفتار تو را باور كند قرآن را دروغ پنداشته و در رسيدن به آنچه دوست مى‌دارد، و دفع آنچه مكروه اوست از كمك خواستن از خداوند بى‌نيازى نشان داده است، سزاوار گفتارت اين است كه هر كس به گفته‌ات رفتار كند تو را حمد و سپاس گويد نه خداوند را، زيرا گمان دارى كه تو او را به زمانى راهنمايى كرده‌اى كه در آن سود به دست آورده، و از ضرر ايمن گشته است. سپس آن حضرت رو به مردم كرده فرمود: اى مردم! از آموختن‌