راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٣٦١ - فصل خداوند سبحان متكلّم است

بر آنچه در دلها خطور مى‌كند، و در انديشه‌ها مى‌گذرد آگاه است، در كشور وجود و در جهان ملكوت چيزى جريان نمى‌يابد مگر اين كه چگونگى آن را مى‌داند، أَ لا يَعْلَمُ من خَلَقَ وَ هُوَ اللَّطِيفُ الْخَبِيرُ«٣٤»، خداوند در اين آيه ارشاد فرموده است كه از طريق توجّه به خلق بر علم خالق متعال استدلال كنى، زيرا شكّى نيست كه خلقت موجودات ظريف و صنع آراسته او به نظم و ترتيب، هر چند در موجودى خرد و ريز، گوياى علم خالق و صانع آنها به چگونگى اين آراستگى و نظمى است كه در آنها برقرار كرده است، و آنچه خداوند در كتاب خود بيان فرموده كاملترين رهنمون و جامعترين تعريف است.

فصل: خداوند سبحان متكلّم است‌

خداوند متعال متكلّم است و با هر كس، و با هر چه، و به هر گونه كه بخواهد سخن مى‌گويد، و آنچه را كه خواست او باشد انجام مى‌دهد، بر هر چه بخواهد و هر چه باشد قادر است نسبت به موجودات به هر گونه كه بخواهد اراده مى‌كند، و حوادث و وقايع را طبق مشيّت خود سامان مى‌دهد، او آغاز كننده و بازگرداننده و به‌جا آورنده است هر چه را بخواهد، هيچ كس نمى‌تواند حكم او را ردّ كند و يا قضاى او را به تأخير اندازد، جز به توفيق او نمى‌توان از گناه دورى جست، و جز به اراده و كمك او نمى‌توان بر طاعت وى دست يافت، و هيچ كس را اراده‌اى نيست مگر اين كه خدا اراده كرده باشد. با هر چيزى همراه است امّا نه اين كه قرين آن باشد، و غير هر چيزى است امّا نه اين كه جدا از آن‌