راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢٤٨ - نشانههاى عالمان آخرت

دسته ديگر نبرد مى‌كنند به گفتار خداوند متعال مراجعه كردم در آن جا كه فرموده است: إِنَّ الشَّيْطانَ لَكُمْ عَدُوٌّ فَاتَّخِذُوهُ عَدُوًّا«٥٧» پس او را تنها دشمن خويش دانستم، و در پرهيز از او كوشيدم، زيرا خداوند بر دشمنى او گواهى داده است، و دست از دشمنى با مردم برداشتم.

هفتم- به اين مردم نگريستم ديدم هر يك از آنها در جستجوى تكّه‌اى نان است، و بدين سبب خود را خوار، و در آنچه براى او حلال نيست وارد مى‌شود سپس به گفتار خداوند متعال نظر كردم كه فرموده است: وَ ما من دَابَّةٍ في الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى الله رِزْقُها«٥٨»، دانستم كه من يكى از آن جنبندگانم كه روزى‌ام بر خداست، از اين رو به آنچه از جانب خدا بر من واجب است مشغول شدم، و از توجّه به آنچه نزد او دارم، خوددارى كردم.

هشتم- به اين مردم نگريستم، ديدم اين بر ملك خويش، و آن بر تجارت، يكى بر صنعت، و ديگرى بر سلامت مزاج خود تكيه دارد، و هر مخلوقى بر مخلوق ديگر متكّى است، من به گفتار خداوند سبحان رجوع كردم كه فرموده است: وَ من يَتَوَكَّلْ عَلَى الله فَهُوَ حَسْبُهُ«٥٩»، از اين رو بر خداوند توكّل كردم، كه او مرا بس و نيكو سرپرست است.

استاد گفت: خداوند توفيق به تو ارزانى بدارد، چه من در علوم تورات، انجيل، زبور و قرآن عظيم نظر كردم، و ديدم مدار آنها بر همين مسائل هشتگانه است، هر كس آنها را به كار بندد به اين چهار كتاب عمل كرده است.

مى‌گويم: اين جريان با اندك تغييرى در الفاظ، به سرور ما امام صادق (ع) نسبت داده مى‌شود، كه ميان آن حضرت و يكى از شاگردانش اتّفاق افتاده است.

غزّالى مى‌گويد: درك اين بخش از علم كه براى روز بازپسين سودمند و موجب مزيد طاعت است مورد اهتمام علماى آخرت مى‌باشد، امّا عالمان دنيوى‌