راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٥٥١ - فضيلت خشوع و معناى آن

حال كسى كه عبادت و دعا را خالص براى خدا به جا آورد، و دلش به آنچه چشمانش مى‌بيند مشغول نشود، و به سبب آنچه گوشهايش مى‌شنود ذكر خدا را فراموش نكند، و به خاطر چيزى كه به ديگران داده شده دلتنگ نگردد.»«٩٧»

غزّالى مى‌گويد: از ابن عبّاس روايت شده كه داوود (ع) گفته است:

خداوندا! چه كسى در خانه تو سكنا مى‌كند؟ و نماز چه كسى را مى‌پذيرى؟

خداوند به او وحى فرمود كه اى داوود! در خانه من كسى سكنا مى‌كند، و نماز را از كسى مى‌پذيرم كه در برابر عظمت من فروتنى كند، و روز خود را به ذكر من بگذراند، و به خاطر من از هوسها دست كشد، گرسنه را سير كند، و به غريب جا دهد و بر مصيبت‌زده مهربانى كند، نور چنين كسى در آسمان مانند خورشيد مى‌تابد. هر گاه مرا بخواند اجابتش كنم، و اگر چيزى خواهد به او عطا كنم، وى را در تيرگيهاى جهل علم، و در غفلت ذكر، و در ظلمت نور بخشم، و او در ميان مردم مانند فردوس در بهشت است كه نهرهايش خشك نمى‌شود، و ميوه‌هايش دگرگون نمى‌گردد«٩٨».

نقل شده كه حاتم اصمّ را از نمازش پرسيدند گفت: چون هنگام نماز فرا رسد وضو را كامل مى‌گيرم، و به مكانى كه نماز مى‌گزارم حاضر مى‌شوم، و در آن جا مى‌نشينم تا اعضايم آرام گيرد سپس براى نماز برمى‌خيزم، كعبه را ميان دو ابرويم، صراط را در زير گامهايم، بهشت را در جانب راست، دوزخ را در سمت چپ، و فرشته مرگ را در پشت سر خود مى‌انگارم، و مى‌پندارم كه اين آخرين نماز من است پس از آن در ميان خوف و رجا مى‌ايستم، و با خشوع تكبيرة الاحرام مى‌گويم و قرآن را به ترتيل (هموار و نيكو) مى‌خوانم، و با خضوع به ركوع مى‌روم، و با فروتنى سجده را به جا مى‌آورم بر سرين چپ مى‌نشينم، و پشت پاى چپ را مى‌گسترانم، و پاى راست را بر روى انگشت شست قرار مى‌دهم، و اخلاص را با آنها همراه مى‌سازم، سپس نميدانم از من‌