راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ١٦٥ - علّت نكوهيدگى دانشهاى ناپسند
مىوزند گمان مىكند كشتى او سالم خواهد ماند، امّا بادها اسبابى پنهانى دارند كه او از آنها آگاه نيست، لذا ممكن است گاهى در حدس خود صائب، و زمانى در خطا باشد. به همين سبب انسانى كه در ايمان خود قوى است نيز از دانستن نجوم منع مىشود.»
مىگويم: آنچه مؤيّد گفتههاى غزّالى است، روايتى است از امام صادق (ع) كه درباره اين علم فرموده است: «به بسيار آن دسترسى نيست، و اندك آن سودى ندارد.»«٩»
و نيز فرموده است: «تنها خاندانى از عرب و خانوادهاى از هند به نجوم آگاهى دارند.»«١٠»
غزّالى مىگويد:
«سوّم- اين كه در نجوم فايدهاى نيست، و پرداختن به آن دست كم اشتغال به كار زائد و بيهودهاىست و بىآن كه فايدهاى داشته باشد موجب ضايع ساختن عمرى است كه گرانبهاترين سرمايه انسان است، و اين خود زيان و خسرانى بزرگ مىباشد. پيامبر (ص) از كنار مردى كه مردم دور او گرد آمده بودند، عبور كردند. آن حضرت فرمود: اين كيست؟ عرض كردند: مردى بسيار داناست فرمود: به چه چيز داناست؟ گفتند: به شعر و نسب اعراب فرمود: اين دانشى است كه سودى ندارد، و ندانستن آن زيانى نمىرساند، و سپس فرمود:
«علم يا آيه محكمه و يا سنّت قائمه و يا فريضه عادله است.»«١١»
«بنابراين پرداختن به علم نجوم و امثال آن وارد شدن در وادى خطر، و ارتكاب جهالتى است كه بر آن هيچ سودى مترتب نيست، زيرا آنچه مقدّر گشته، شدنى است و احتراز از آن غير ممكن است، بر خلاف دانش پزشكى كه نياز
«٩» كافى ج ٨ ص ١٩٥ در حديثى طولانى از عبدالرحمان بن سيابه
«١٠» كافى ج ٨ ص ٣٣١
«١١» كافى ج ١ ص ٣٢ بازياده اى امالى صدوق بحار ج ١ ص ٢١١ به نقل از امالى صدوق وسرائر العلم ابن عبدالبر المختصر ص ١٠٧