روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٨٢ - ترجمه

كه در دنياست:آب روى ببرد،و درويشى آرد،و عمر بكاهد.و امّا آن سه كه در آخرت است:خشم خداى بواجب [١]،و حساب بد بود خداوندش را،و ملازمت دوزخ.

و آنس روايت كرد كه رسول-عليه السّلام-گفت:اعمال امّت من هر شب آدينه بر من عرضه كنند دو بار،خشم خداى سخت باشد بر زناكنندگان.

وهب بن منبّه گفت:زانى بنميرد تا درويش نشود،و قوّاد بنميرد تا كور نشود.

قوله تعالى: اَلزّٰانِي لاٰ يَنْكِحُ إِلاّٰ زٰانِيَةً أَوْ مُشْرِكَةً -الآية،علما در معنى و حكم آيت خلاف كردند.بعضى گفتند:سبب نزول آيت آن بود كه،مهاجر چون به مدينه آمدند،در ميان ايشان درويشان بسيار بودند،و در مدينه جماعتى زنان ناپارسا بودند به اين كار معروف و توانگر [٢]بودند،و درويشان را طمع افتاد كه ايشان را به زنى كنند.

ازآنجا كه در مدينه ايشان را جايى و مالى نبود،از رسول-عليه السّلام-دستورى خواستند در نكاح ايشان.خداى تعالى اين آيت فرستاد و نكاح ايشان بر مسلمانان حرام كرد،چه هم زانى [٣]بودند و هم مشركات،و گفت:مرد[ز] [٤]انى نبايد كه تا نكاح كند الّا با زانيه يا مشركه،و نيز زن زانيه مناكحه نكند الّا با زانى يا با مشركى، و نكاح ايشان بر مؤمنان حرام است،و ظاهر آيت اگرچه خبر است،معنى آن است كه بايد كه چنين باشد،چنان كه گفت: وَ مَنْ دَخَلَهُ كٰانَ آمِناً [٥]... ،يعنى بايد تا ايمن دارند او را [٦].قوله: إِنَّ الصَّلاٰةَ تَنْهىٰ عَنِ الْفَحْشٰاءِ وَ الْمُنْكَرِ [٧]،يعنى بايد تا نماز مردمان را منع كند از فحشاء و منكر،چه اگر خبر بودى دروغ بودى،و اين قول مجاهد است و عطاء بن ابى رباح و قتاده و زهرى و القاسم بن ابى برّة [٨]و شعبى و ابو حمزة الثمالىّ و روايت عوفى از عبد اللّه عبّاس.

عكرمه گفت:آيت در زنانى [٩]آمد زناكننده كه در مكّه و مدينه بودند،و بسيار