روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٤ - ترجمه

«تا»خطاب خواند،گفت [١]:آن است كه بگو اى محمّد مشركان را كه:شما نتوانى صرفى [٢]و نصرى بر اين معانى كه گفتيم.

يونس گفت:صرف،حيلت باشد من قول العرب [٣]:انّه لينصرف،اى يحتال.و اصمعىّ گفت:الصّرف التّوبة،و العدل الفدية،يعنى نه توبه قبول كنند نه فدا. وَ مَنْ يَظْلِمْ مِنْكُمْ نُذِقْهُ عَذٰاباً كَبِيراً ،و هركه از شما [٤]ظلم كند او را عذابى كنيم [٥]بزرگ.

وَ مٰا أَرْسَلْنٰا قَبْلَكَ مِنَ الْمُرْسَلِينَ -الآية،اين آيت حق‌تعالى به ردّ [٦]آنان فرستاد كه گفتند: مٰا لِهٰذَا الرَّسُولِ يَأْكُلُ الطَّعٰامَ وَ يَمْشِي فِي الْأَسْوٰاقِ [٧]،حق‌تعالى گفت:اين كه ايشان تو را به آن عيب مى‌كنند نه كارى است بديع [٨]،بل پيش از تو همچنين بوده است كه ما هيچ پيغامبر را نفرستاديم الّا و ايشان طعام خوردندى و در بازار رفتندى.

و بعضى اهل معانى گفتند:تقدير آن است كه إلا قيل لهم انهم ليأكلون الطعام،يعنى ما هيچ پيغامبر را نفرستاديم [٩]الّا همين طعن كه در حقّ تو طعن [١٠]زدند در حقّ ايشان همين [١١]گفتند كه:اين رسولان طعام مى‌خورند و در بازار مى‌روند، دليله قوله تعالى: مٰا يُقٰالُ لَكَ إِلاّٰ مٰا قَدْ قِيلَ لِلرُّسُلِ مِنْ قَبْلِكَ [١٢].

وَ جَعَلْنٰا بَعْضَكُمْ لِبَعْضٍ فِتْنَةً ،و ما بهرى را فتنه و امتحان بهرى كرديم،كه بينا فتنۀ نابيناست،و تن‌درست فتنۀ بيمار است،توانگر فتنۀ درويش است،گويند:اگر خدا خواستى ما را همچنان كردى كه ايشان را.آنگه گفت بر طريق تحريص:

أَ تَصْبِرُونَ ،صبر خواهى كردن،يعنى صبر كنى و خداى تعالى بصير و عالم است به همه‌كس تا جزا دهد ايشان را.

عبد اللّه عبّاس گفت:معنى آن است كه،من بعضى را به امتحان و اختبار