روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ٢٠٢ - ترجمه

بدون خداى.آنگه حق‌تعالى بر طريق تنبيه اين مكلّفان بر خطاى ايشان بر [١]عبادت اصنام،اين اصنام را گويد: أَ أَنْتُمْ أَضْلَلْتُمْ عِبٰادِي هٰؤُلاٰءِ ،شما گم كردى [٢]بندگان مرا، أَمْ هُمْ ضَلُّوا السَّبِيلَ ،يا خود ايشان ره گم كردند؟ ابن عامر خواند:«فنقول» [٣].حملا على قوله:و يوم نحشرهم،و آيت از روى معنى جارى مجراى آن بود [٤]. وَ إِذَا الْمَوْؤُدَةُ سُئِلَتْ، بِأَيِّ ذَنْبٍ قُتِلَتْ [٥]،و قوله تعالى: أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنّٰاسِ اتَّخِذُونِي وَ أُمِّي إِلٰهَيْنِ مِنْ دُونِ اللّٰهِ [٦]... ،في توجيه الملامة إلى غير المليم تنبيها للمليم [٧].و شرح اين طريقت رفته است در آخر سورة- المائدة في قوله: أَ أَنْتَ قُلْتَ لِلنّٰاسِ [٨]-الآية.

قٰالُوا سُبْحٰانَكَ مٰا كٰانَ يَنْبَغِي لَنٰا ،گويند اين معبودان،بر قول آن‌كه [٩]مراد عيسى است و فرشتگان،آيت بر ما ظاهر باشد و محتاج تاويل نباشد.و بر قول آن‌كس كه گفت:مراد اصنام است در تأويل قٰالُوا ،گفت:معنى آن است كه وضوح آن حال و ظهور او به جايى باشد كه پندارى آن اصنام به زبان خود تصريح لفظ تبرّا [١٠]مى‌كنند از عبادت اين عابدان،و مى‌گويند:اگر ما مكلّف بودمانى،روا نداشتمانى كه با خداى تعالى شريك گرفتمانى [١١]،و بدون او ولىّ و يارى گرفتمانى.

و ابو جعفر و حسن بصرى خواندند:«ان نتّخذ»على [١٢]المجهول،نبايست ما را كه ما را خداى [١٣]گيرند و يار گيرند با خداى تعالى بدون او.و ابو عبيده گفت:اين قرائت ضعيف است براى«من»كه در«اولياء»است.و اين قرائت آنگه مطّرد بودى كه «من»نبودى و چنين بودى:ما كان [١٤]لنا ان نتّخذ من دونك [١٥]اولياء.و بر قرائت