روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١١١ - ترجمه

شما،به آنچه شما در آن خوض مى‌كنيد و افاضت در وى [١]مى‌شوى،عذابى بزرگ، يقال:افاض في الحديث اذا دخل فيه.[٩٣-پ]قال اللّه تعالى: إِلاّٰ كُنّٰا عَلَيْكُمْ شُهُوداً إِذْ تُفِيضُونَ فِيهِ [٢].

إِذْ تَلَقَّوْنَهُ بِأَلْسِنَتِكُمْ ،چون تلقّى مى‌كنى و بهرى از دهن بهرى مى‌گيرى.و تلقّى تقبّل[باشد] [٣]و استقبال،يعنى به زبان از يكديگر فرامى‌گيرى.و ابىّ خواند:اذ تتلقّونه به دو«تا»،و عائشه خواند:اذ تلقونه [٤]،من الولق و هو استمرار اللّسان بالكذب،يقال:ولق يلق ولقا،بمعنى،اذ تكذّبونه أي الحديث.[و محمّد بن السّميقع خواند:اذ تلقونه،من الالقاء،و اين‌همه شاذّ است]. [٥]وَ تَقُولُونَ بِأَفْوٰاهِكُمْ ، و مى‌گويى به زبانتان آنچه شما را به آن علمى نيست. وَ تَحْسَبُونَهُ هَيِّناً ،و مى‌پندارى كه اين خوار است. وَ هُوَ عِنْدَ اللّٰهِ عَظِيمٌ ،و اين به نزديك خدا بزرگ است.

وَ لَوْ لاٰ إِذْ سَمِعْتُمُوهُ ،چرا چون اين سخن بشنيدى،نگفتى كه ما اين سخن نگوييم [٦]؟ سُبْحٰانَكَ ،منزّهى تو اى خداى ما،اين بهتانى است بزرگ.و بهتان دروغ [٧]باشد كه صاحبش چون بشنود مبهوت و متحيّر ماند.

آنگه گفت: يَعِظُكُمُ اللّٰهُ أَنْ تَعُودُوا لِمِثْلِهِ أَبَداً ،خداى تعالى پند مى‌دهد شما را ازآن‌كه با سر مانند آن روى،و گفتند:تقدير آن است كه:لئلاّ تعودوا،تا با سر مانند آن نروى،و اين هر دو وجه را محتمل است،چنان كه در نظايرش رفته است من قوله تعالى: وَ أَلْقىٰ فِي الْأَرْضِ رَوٰاسِيَ أَنْ تَمِيدَ بِكُمْ [٨]... ،و قوله تعالى:

يُبَيِّنُ اللّٰهُ لَكُمْ أَنْ تَضِلُّوا [٩]... ،و قوله تعالى: أَنْ تَضِلَّ إِحْدٰاهُمٰا [١٠]... ،و مانند اين بسيار است كه در جاى خود شرح داده شد [١١]. إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ ،اگر شما مؤمنانى و به خداى ايمان دارى.