[١٠٥-ر]بدل«واو»است كه عين الفعل بود،چه اصل اقوم [١]اقواما [٢]بوده است،حركت براى حرف علّت گران داشتند،از او بر گرفتند دو ساكن جمع شد،«واو»بيفگندند و بدل او«تا»در آخر كلمه بازآوردند،و مثله:عدة في وعد،و زنة في وزن كه اين بدل«واو»است كه فاء الفعل بود،چون اضافت كردند تا بيفگندند،چنان كه شاعر گفت-شعر:

انّ الخليط اجدّوا البين و انجردوا و اخلفوك عد [٣]الامر[الّذي] [٤]وعدوا
اراد عدة الامر،«ها»بيفگند براى اضافت. وَ إِيتٰاءِ الزَّكٰاةِ ،و دادن زكات،يعنى تجارت و بيع منع نكند ايشان را ازآن‌كه نماز به پاى دارند در اوقات خود [٥]،زكات مال بدهند كه بر ايشان فرض است.عبد اللّه عبّاس گفت:زكات در آيت اخلاص طاعت است خداى را.مقاتل حيّان گفت:اهل صفّه‌اند.عبد اللّه عمر گفت:اين در جماعتى آمد كه در بازار به تجارت مشغول بودندى،چون بانگ نماز شنيدندى درهاى دكّان ببستندى و به نماز رفتندى.ابو هريره روايت كرد كه رسول-عليه السّلام-گفت:

انّ للمساجد [٦]اوتادا الملائكة جلساؤهم [٧]، مساجد را [٨]ملازمانى هستند كه فريشتگان همنشينان ايشان‌اند،اگر ايشان را نيابند تفقّد و طلب كنند ايشان را،و اگر به نماز شوند اين فريشتگان به عيادت ايشان شوند،و اگر در جماعتى باشند يارى دهند ايشان را.

آنگه گفت:جليس مسجد بر سه خصلت بود [٩]:برادرى مستفاد،يا كلمتى محكم [١٠]،يا رحمتى منتظر.و اصبغ بن نباته روايت كرد از اميرالمؤمنين -عليه السّلام- كه او گفت:هركه به مسجد آمد و شد كند خصلتى يابد [١١]از هشت خصلت:

اخا

[١] .همۀ نسخه بدلها:اقامة.

[٢] .لب،مش:اقاما.

[٣] .آب،آج،لب،آل،مش:على،آز:عن.

[٤] .اساس:ندارد،از آط،افزوده شد.

[٥] .همۀ نسخه بدلها+و.

[٦] .اساس:المساجد،به قياس با نسخۀ آط،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.

[٧] .آط،آج،لب،آل:جلباهم.

[٨] .آب،آز+ميخهايى هست يعنى،آط،آج،لب،آل،مش+صحنهايى هست يعنى.

[٩] .همۀ نسخه بدلها:بر خصلتى بود از سه خصلت.

[١٠] .آب،آز،مش:بحكمه،آط،آج،لب،آل:كلمۀ محكمه.

[١١] .آب،آز:بايد.