آنگه حق‌تعالى گفت: وَ لَقَدْ أَنْزَلْنٰا إِلَيْكُمْ آيٰاتٍ مُبَيِّنٰاتٍ ،ما فروفرستاديم به شما آياتى مبيّن و روشن. وَ مَثَلاً مِنَ الَّذِينَ خَلَوْا مِنْ قَبْلِكُمْ ،و مثلى از آنان كه پيش شما رفته‌اند،و موعظتى و پندى پرهيزگاران را،و اين جمله وصف قرآن است و آيات او.

آنگه گفت: اَللّٰهُ نُورُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ،عبد اللّه عبّاس گفت و انس:معنى «نور»آن است كه خداى تعالى ره نمايندۀ اهل آسمان و زمين است،به هدايت او مهتدى شوند و به نور او راه برند،و به معرفت و توفيق او راه برند،چنان كه مرد رونده در تاريكى شب به روشنايى ماه راه برد،مكلّفان به الطاف و توفيق او بر نجات راه يابند،پس او در اين معنى با نور ماند،و اين بر سبيل توسّع [٢]و تشبيه باشد.

ضحّاك و قرظىّ گفتند:معنى آن است كه خداى تعالى منوّر و روشن‌كنندۀ آسمانها و زمين است به ماه و آفتاب و ستارگان.مجاهد گفت:مدبّر الامور فى اَلسَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ،تدبيركنندۀ كارهاست در آسمان و زمين،به تدبير او ره برند و وجوه صواب در كارها از خطا بشناسند،چنان كه به نور و روشنايى ره راست از كژ [٣]بدانند.

ابىّ كعب گفت:معنى آن است كه،مزيّن السّماوات و الارض بالشّمس و القمر و النّجوم،آرايندۀ آسمانهاست به آفتاب و ماه و ستارگان،و آرايندۀ زمين است به انبيا و ائمه و علما و مؤمنان.

بعضى دگر گفتند:معنى آن است كه،منه نُورُ السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ ،هر نور كه در آسمانها و زمين است ازوست،چنان كه گويند:فلان رحمة و فلان سخط،فلان رحمت است و فلان سخط است،يعنى رحمت و سخط از او باشد.و اصل او از باب وصف با مصدر [٤]باشد [٥]،فلان عدل و صوم و فطر و رضى،اى عادل صائم مفطر

[١] .وزر وبال وزر و وبال،با ادغام دو حرف همجنس،همۀ نسخه بدلها:وزر و وبال.

[٢] .اساس:توقع،به قياس با نسخۀ آط،و ديگر نسخه بدلها،تصحيح شد.

[٣] .آب،آز،مش:كج.

[٤] .همۀ نسخه بدلها:وصف المصدر.

[٥] .همۀ نسخه بدلها+من قولهم.