روض الجنان و روح الجنان في تفسير القرآن - الرازي، ابوالفتوح - الصفحة ١٣ - ترجمه

و در خبر است كه دبيرى بود رسول را-صلّى اللّه عليه و آله-نام او عبد اللّه بن [١]ابى سرح.چون اين آيت بر او دادند او مى‌نوشت.چون به آخر رسيد گفت: فَتَبٰارَكَ اللّٰهُ أَحْسَنُ الْخٰالِقِينَ .گفتند بنويس كه خداى چنين فرستاد او در خويشتن گفت:اگر محمّد پيغمبر است كه قرآن بر او وحى مى‌كنند،من نيز پيغامبرم كه اين در دل من فگندند [٢]و مرتد شد و برخاست [٣]و از مدينه بگريخت و به مكّه رفت [٤].

ثُمَّ إِنَّكُمْ بَعْدَ ذٰلِكَ لَمَيِّتُونَ ،گفت:پس شما پس از اين بميرى.اشهب العقيلىّ در شاذّ خواند:لمائتون،و مايت آن بود كه مرگش نزديك بود [٥]و نمرده باشد هنوز.و ميّت،به تشديد آن بود كه حيات رفته باشد [٦]از او.

ثُمَّ إِنَّكُمْ يَوْمَ الْقِيٰامَةِ تُبْعَثُونَ ،پس شما را روز قيامت زنده كنند و برانگيزند.

وَ لَقَدْ خَلَقْنٰا فَوْقَكُمْ سَبْعَ طَرٰائِقَ ،و ما بيافريديم [٧]بالاى شما هفت راه،يعنى هفت آسمان و براى آن آسمان را طريقه [٨]خواند كه بعضى بر بالاى بعضى نهاده است و عرب هر چيزى را كه بر بالاى چيزى باشد [٩]آن را طريقه خوانند [١٠]،هر آسمان از آن طريقتى [١١]است،و جمعه طرائق.بعضى دگر گفتند:براى آن طرائق [١٢]خواند آن را كه راههاى فريشتگان است.و گفتند:اراد سبع طبقات فكلّ طبقة طريقة. وَ مٰا كُنّٰا عَنِ الْخَلْقِ غٰافِلِينَ ،و ما از خلق غافل نبوده‌ايم گفتند از خلق آسمان.و بيشتر مفسّران گفتند:ما از جملۀ خلقان غافل نه‌ايم بل بر احوال ايشان مطّلعيم و به افعال ايشان عالميم [١٣]تا هريكى را به سزاى خود جزا دهيم از ثواب و عقاب.و گفتند:معنى آن است كه ما غافل نه‌ايم از حفظ اين هفت آسمان معلّق كه نگاه مى‌داريم تا بر سر اين خلايق نيفتد.و بعضى دگر گفتند معنى آن است كه:هركه از خلق و احوال ايشان غافل نباشد از حفظ آسمان غافل نباشد،و تفصيل ذلك في قوله تعالى: