فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٥٨ - بيع زمانى سعيد شريعتى
فوق، اموال گرد آمده متعلق به شركت بوده و شركا تنها عضو شركت و صاحب سهام هستند و به همين جهت ملك خريدارى شده نيز متعلق به شركت است. شركا براى استفاده و بهره بردارى از ملك خريدارى شده اين ترتيب را اتخاد مىكنند كه هركدام از آنها در مدت معينى از سال از آن استفاده كنند.
اين ترتيب اگر چه در حقيقت، همان صورت نظام يافته مهايات است امّا از آن جا كه در اينجا سخن از اشاعه مالكيت مطرح نيست ـ به خلاف بحث مهايات ـ تفاوت اين روش با بيع مشاع مشروط به مهايات روشن مىشود.
مزيت اين راهكار آن است كه صاحبان سهام مىتوانند سهام خود را به ديگران منتقل كنند يا با سهام شركتهاى مشابه مبادله نمايند بدون آن كه نقل و انتقال يا مبادله به عين ملك يا منافع آن مرتبط شود و به همين جهت اين انتقالات يا مبادلهها مىتواند درعرصه بين المللى نيز به آسانى انجام شود.
د) افراز زمانى
ساده ترين و طبيعى ترين راه تقسيم مال مشترك آن است كه مال مشترك به طور عادلانه بين شركا تقسيم و توزيع شود كه اين تقسيم را «افراز» مىگويند. (٨٧) دراين باره، ماده ٥٩٨ قانون مدنى مقرر مىدارد:
ترتيب تقسيم آن است كه اگر مال مثلى باشد به نسبت سهام شركا افراز مىشود....
طبيعى است كه افراز تنها دراموال قابل تقسيم متصوّر بوده واموالى را كه قابل توزيع عادلانه نيست نمىتوان از راه افراز تقسيم كرد. ماده ٣١٧ قانون امور حسبى مقرّر مىدارد:
درصورتى كه مال اعمّ از منقول يا غير منقول قابل تقسيم و تعديل نباشد، ممكن است فروخته شده بهاى آن تقسيم شود.
(٨٧) همان، ص٦٨.