فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٠٢ - كاوشى در حكم فقهى تجسّس آیت الله سيدمحسن خرازى
غزوه احد، حذيفه در غزوه خندق، بريدة بن حصيب اسلمى درغزوه مريسيع، بسربن سفيان درغزوه حديبيّه و جز اينها درغزوهها و سريّههاى ديگر.
على(ع) نيز برضد مخالفان، پيمان شكنان و آنهايى كه از در جنگ با او وارد شدند جاسوسها و مراقبانى قرارداد؛ از جمله در نامه اى به قثم بن عباس(كارگزارش درمكه ) نوشت:
جاسوس ما در مغرب درنامه اى به من خبرداده گروهى از شاميان به سوى موسم(مناسك حج) فرستاده شده اند... با تمام توان چون كوهى از خرد و دورانديشى بپاخيز! (١٢٠)
نيز پس از فرار خرّيت ـ از قبيله بنى ناجيه ـ به سوى بصره، خطاب به كارگزارانش نوشت:
افرادى از ما ـ كه شمارى نيز به دنبال آنها هستند ـ گريختهاند. به گمان ما به سمت شهرهاى بصره حركت كردهاند. ازساكنان شهر خويش پيرامون آنها پرس و جو و تحقيق كن و در هرناحيه از سرزمينت، جاسوسهايى برآنان بگمار. ازآن پس هرخبرى از آنان به دست آوردى براى من بنويس. والسلام (١٢١)
از روايات و نمونههاى پيش گفته نيز برمى آيد كه قوّه مجريّه(كارگزاران) مورد مراقبت قرار گرفتهاند؛ چنان كه على(ع) آن گاه كه توسط جاسوسان خود از حال كارگزارانش با خبر مىشود با فرستادن نامههايى آنان را تهديد و درعين حال نصيحت مىكند. از جمله عبداللّه بن عباس، منذربن جارود، ابوموسى اشعرى، زياد بن ابيه، عثمان بن حنيف، مصقلة بن هبيره، كعب بن مالك و ... را مىتوان نام برد.
افزون براين، روايات يادشده نشان مىدهد قاضيان و شاهدان نيز مورد مراقبت بودهاند: ١. نقل شده: هنگامى كه اميرموءمنان، انحراف شريح را در قضاوت ديد به او فرمود:
(١٢٠) نهج البلاغه، نامه٣٣، ص٤٠٧.
(١٢١) شرح نهج البلاغه، ابن ابى الحديد، ج٣، ص١٢٨ـ١٣٠.