صراحتى درآن نيست كه آن دو، همان دو ركعتى هست كه درك كرده است؛ بلكه احتمال دارد گفته باشد: آنان مى‌گويند: در دو ركعتى كه از او با جماعت فوت شده، حمد وسوره بخواند.

پس دراين حال امام به او امر مى‌كند كه حمد تنها بخواند؛ زيرا اين امر مذهب بسيارى از عامّه است ووقتى اين احتمال باشد، منافاتى ميان اين روايت و اخبار گذشته نيست. (٦)

درمورد اين روايت، روش شيخ در جمع ميان آن و اخبار ديگرى كه خواندن حمد را در دو ركعت آخر لازم نمى‌شمارند، آن است كه حكم امام را بر حسب رأى و مذهب عامّه قلمداد مى‌كند. البتّه چنين مواردى را درتهذيب و استبصار كمتر مشاهده مى‌كنيم.

گاهى شيخ در تفسير و توضيح روايات، به لحن بيان عبارت توجّه دارد. اگر اين مطلب از سوى فقيه مورد توجّه واقع نشود، چه بسا فهم او را نسبت به معنا و مقصود امام(ع) يا پرسشگر و راوى درست به عكس سازد.

عماربن موسى از امام صادق(ع) درمورد مردى سوءال مى‌كند كه پرستويى را در صحرا مى‌يابد يا صيد مى‌كند؟ سوءال مى‌كند كه آيا مى‌تواند آن را بخورد؟ حضرت فرمود:«آيا پرستو از چيزهايى است كه خورده مى‌شود؟! ....»

شيخ در ذيل روايت مى‌گويد:

گفتار امام درمورد پرستو(آن از چيزهايى است كه خورده مى‌شود) از آن تعجّب را اراده فرموده نه اين كه بخواهد از اباحه آن خبر بدهد؛ زيرا قبلا اخبارى را نقل كرديم كه دلالت داشتند براين كه خوردن پرستو حلال نيست.

اين عبارت مانند آن است كه وقتى به شخصى مى‌رسيم كه مشغول خوردن چيزى است كه انسان آن را پست مى‌شمارد، به او بگوييم: اين چيز قابل خوردن است؟.... (٧)

(٦) همان، ج٣، ص٥١و٥٢، ح١٦٠و ذيل آن.
(٧) همان، ج٩، ص٢٥و٢٦، ح٨٣ و ذيل آن.