جواب: اين اشكال را يكى از فضلا مطرح كرده است و ما چيزى نزديك به عين عبارت ايشان را آورديم . به نظر ما اشكال وارد نيست؛ زيرا اگر چه همان گونه كه ايشان گفته‌اند امام(ع) درمقام جواب كسى بوده كه به امامت و معصوم بودن آن حضرت اعتقاد نداشته است و درمقام بيان حكم خدا نبوده است، اما بحث اين جاست كه امام(ع) چه جوابى به او داده است؟ آيا جواب ايشان اين بوده كه اين صفات حتما بايد در گرداننده امر جهاد وجود داشته باشد و چون دررهبران ستمگر، اين صفت‌ها نيست، پس جهاد نه واجب و نه برتراز حج مى‌شود؟ يا به اين نفى بسنده نكرده؛ بلكه حتى امام(ع) به تعبير نفى، چيزى نفرموده است و فقط به بيان اين مفهوم اثباتى پرداخته است كه اگر مثل اين كسانى را كه داراى اين صفت‌ها باشند ببينيم جهاد همراه آنها بهتر از به جاى آوردن حج است؟

معناى اين سخن چيزى نيست جز اين كه وقتى گردانندگان جهاد داراى اين صفات باشند جهاد همراه با آنها واجب مى‌شود يا برتر و بهتر از حج مى‌باشد. آيا امام(ع) اين معناى اثباتى را اراده نفرموده است و به زعم ايشان معناى التزامى‌آن را ـ يعنى وقتى در گرداننده جهاد اين صفات نباشد حج بهتر است ـ اراده كرده است؟ گمان نمى‌كنم كسى اين معنا(اراده معناى التزامى) را قبول كند و بپذيرد كه كلام حضرت كنايه صرف باشد نه چيز ديگر. هرگز معناى التزامى‌مراد حضرت نبوده است؛ بلكه اصالت جدى بودن كلام اقتضا مى‌كند كه معناى اثباتى به طور جدّ مراد امام(ع) بوده و معناى اراده جدّى حضرت جز بيان ميزان براى وجوب جهاد يا جواز آن از نظر صفات گرداننده جهاد معناى ديگرى نمى‌تواند داشته باشد.

نتيجه: امام(ع) مى‌توانست به معناى سلبى كفايت كند؛ اما متعرض سلب نشد، بلكه متعرض معناى اثباتى شد كه لازمه اش همان سلب است و صريح آن اثبات، بيان معيارى است براى موردى كه جهاد از حج برتر است و دركلام امام اين معنا هم افاده شده است كه جهاد از نظر اوصاف گرداننده آن جز دارا بودن گرداننده با اوصافى كه درآيه آمده است شرط