فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٤ - جهاد ابتدايى در عصر غيبت آیت الله محمّد موءمن
٥. محقق حلّى در شرايع گويد:
جهاد واجب كفايى است به شرط اين كه امام يا كسى كه امام او را براى جهاد نصب كند وجود داشته باشد... مرابطه به معناى آماده باش و سنگر گرفتن براى نگهبانى مرز است. مرابطه عملى مستحبى است، اگر چه امام حاضر نباشد؛ زيرا اين كار جنگ را در برندارد؛ بلكه به عنوان نگهبانى واطلاع رسانى است... و اگر كسى براى نگهبانى اجير شود بايد به اين كار مشغول باشد؛ هرچند كه امام در پرده غيبت به سربرد.
اگرچه محقق در ابتدا وجود امام را شرط وجوب جهاد گرفته است، اما اين كه براى استحباب مرابطه در زمان غيبت امام اين علت را ذكر كرده كه :«لانها لاتتضمّن قتالا بل حفظا و إعلاما» ظاهر چنين تعليلى اين است كه اصل جهاد و جواز آن مشروط به حضور امام است. آن وقت اين جمله را كه درمقام بيان حكم كسى كه خود را براى مرابطه اجير كرده گفته است:«وجب عليه القيام بها ولوكان الامام مستورا.» ظاهرش اين است كه دراين بحث مراد از «امام» امام معصوم است؛ براى اين كه از امام به عبارت «بكونه مستورا» تعبير كرده است؛ زيرا تنها امام معصوم است كه در عرف و ارتكاز شيعه با پنهان و آشكار بودن ياد مىشود.
بنابراين چنين تعبيرى قرينه است كه مراد محقق از «امام» دراين بحث، امام معصوم است و مضمون عبارت اين مىشود: جهاد ابتدايى وقتى جايز مىشود كه امام معصوم ظهور داشته باشد و جهاد با دستور و اذن او باشد.
٦. از جمله كسانى كه از كلام اواستفاده مىشود كه درجهاد ابتدايى ظهور امام معصوم و فراخوانى وى به سوى جهاد معتبر است، علامه حلّى مىباشد. در اوايل بحث جهاد كتاب تذكره گفته است:
جهاد دو نوع است: يكى اين كه براى دعوت به سوى اسلام باشد؛ اين نوع جهاد، از نظر همه علماى ما بدون اذن امام عادل يا اذن كسى كه امام او را براى اين كار نصب كرده باشد، جايز نيست...احمد مىگويد: جهاد با وجود هرامام نيكوكار يا تبهكار واجب مىشود.