فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٦٤ - نگرشى به فقه شيخ طوسى (٤) سيدمهدى طباطبايى
حكم بن ابى عقيله مىگويد:
پدرم خانه اى را به من تصدّق نمود و من آن را قبض كردم. آن گاه صاحب فرزندانى شد و خواست تا آن را از من گرفته و به آنان تصدّق كند.در اين باره از امام صادق عليه السلام سوءال كردم و ماجرا را شرح دادم. حضرت فرمود: آن را به وى مده. گفتم: دراين صورت با من مخاصمه(شكايت نزد قاضى) خواهد كرد. فرمود: تو نيز با او مخاصمه كن؛ امّا صدايت را بر صداى او بلند مكن. (٣)
شيخ در توضيح اين روايت ابراز مىدارد:
زيرا اين خانه صدقه اى است كه به موجب قبض [و تصرّف فرزند]، پدر نمىتواند آن را برهم زند؛ امّا روايت نخست اين گونه نيست[ و درآن قبضى واقع نشده؛ چون برحسب آن روايت، فرزندان خردسال بودهاند. [ازاين رو در آن جا پدر مىتوانست قرارداد صدقه را تغيير دهد؛ امّا دراين جا مجوّزى براى اين تغيير ندارد.
مى بينيم تبيين جزئيّات روايت و اين كه قبض چه نقشى درحكم صادره از سوى معصوم داشته است، سبب شده تا تعارض احتمالى و ظاهرى ميان دو روايت نيز برطرف گردد.
معاوية بن وهب مىگويد:
از امام صادق(ع) درمورد شخصى پرسيدم كه ركعت پايانى نماز امام را درك مىكند درحالى كه نخستين ركعت آن شخص است، امّا وى فرصت نمىكند تا قرائت خويش را به انجام برساند و در پايان نمازش قرائت را قضا مىكند. فرمود: بلى.
شيخ در توضيح كلام راوى مىگويد:
(٣) تهذيب ، تصحيح: على اكبر غفّارى، چاپ اوّل، ١٣٧٦ش، مكتبة الصدوق، ج٩، ص١٥٩، ح١٩.