فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٨ - ويژگىهاى مكتب فكرى و علمى شهيدصدر سيد محمود هاشمى
مطابق وجدان بوده و تا حد زيادى قدرت اقناع و اطمينان روانى را نيز در بر داشته باشد. چنين نبود كه صرفا نظريهاى را بدون دليل نقل كند يا دليل آن مصادره به مطلوب باشد، بلكه در هر فرضيه علمى ابتدا دلايل و براهين قانع كننده آن را ذكر مىكرد. آوردن برهان در هرموضوعى مثل مباحث لغوى يا عقلانى يا عرفى براى او دشوار نبود. اين ويژگى آرا و نظريّات، اين مكتب و دستاوردهاى فكرى آن را چنان صبغه علمى و منطقى داده كه به آسانى نمىتوان آنها را نقد كرد و آنها را قدرت اقناع بيشتر بخشيده و در ابطال نظريات و آراى ديگر تواناتر مىسازد.
همچنين ويژگى ياد شده، اين مكتب را قادر به تربيت فكر و انديشه پيروان خود كرده و پايههاى آن را بر بنيان منطقى و علمى بنا مىنهد و از مناقشات لفظى و درهم ريختگى و تداخل فهمها كه اغلب موجب سقوط تحقيقات و پژوهشهاى علمى و عقلى است، دور مىسازد.
درعين حال اين فكر برهانى و منطقى چنين نبوده كه هميشه متكى به ساختار و اصطلاحات كليشهاى باشد؛ چون گاهى اين اصطلاحات كليشهاى باعث به خطا رفتن فكر محقق شده واز واقع دور مىشود ونظرياتى را اتّخاذ مىكند كه وجدان سليم آنها را ردّ مىكند؛به ويژه در مباحث داراى ملاك درونى ووجدانى كه نيازمند روش خاصّى در استدلال است.
ملاحظه مىكنيد كه او همواره از برهان و ا ستدلال به نتايج وجدانى منتهى مىشود و دراين گونه مسائل نزد او برهان با يافتههاى وجدان سليم هرگز متعارض نيست؛ بلكه به عكس، برهان را براى تحكيم و تقويت يافتههاى وجدان مىآورد. مسأله را در ابتدا با حس درونى و وجدانى درك مىكرد و سپس جهت تقويت علمى آن، از برهان و استدلالهاى منطقى استفاده مىكرد. از اين رو محقّق هرگز سختى و سنگينى برهانها و عدم تطابق آنها با ذوق و وجدان را احساس نمى كند؛ يعنى همان مشكلى كه بسيارى از فقها واصولىهاى متأثّر از روشهاى علوم عقلى، در آن قرار گرفتهاند .