شهيدصدر به سرّ عدم اعتبار اصطلاح فقيهان دراين زمينه اشاره نكرده است؛ ولى مى‌توان گفت: پيدايش اصطلاح هاى فقهى و علمى غالبا در فضاهاى حاكم بر مدرسه ها و تحت شرايط دقت ها و عوامل مختلف ديگر صورت گرفته است و تاريخ توليد آنها نوعا به بعد از عصر امامان(ع) بر مى‌گردد. از اين رو نمى توان در آينه آنها مقصود و مراد معصوم(ع) را از واژه مشاهده كرد.

از آنچه گذشت درمى يابيم كه اگر درمسأله، فقيهان نه اتفاق، بلكه همچون اهل لغت اختلاف داشتند، احراز معناى مورد نظر امامان(ع) از واژه به طريق اولى، ضرورت پيدا مى‌كند.

پيداست هنگامى كه از ضرورت احراز معناى مورد نظر امامان(ع) سخن به ميان مى‌آوريم، به اين نتيجه مى‌رسيم كه واژه بدون اين احراز، در پرده اجمال قرار دارد و نمى‌توان به آن استناد كرد.

٢. مواردى كه اهل لغت در معناى واژه اتفاق داشته باشند. شايد به نظر آيد كه اتفاق اهل لغت برمعناى واژه، راهى مطمئن و قابل اعتماد است و با وجود آن،نيازى به تلاش براى كشف و احراز اصطلاح مطرح نزد امامان(ع) نيست. پاسخ اين است كه اتفاق اهل لغت هرچند در ميان قرينه‌ها و نشانه ها جايگاهى تعيين كننده دارد، امّا نبايد پنداشت حرف اوّل و آخر را از اهل لغت بايد شنيد و معناى مدّ نظر امامان(ع) را صرفا از اين راه بايد به دست آورد.

از دو منظر مى‌توان داورى لغت دانان را در تعيين معانى واژگان وارد در روايات، معتبر دانست يا بايد اعتبار ديدگاه لغوى را به لحاظ كشف آن از معناى واژه به حساب آورد يا اعتبار ديدگاه لغوى را بايد بر دوش يك اصل عقلايى مورد تأييد شرع نهاد.

نسبت به حالت نخست، اين اشكال وجود دارد كه نقش ديدگاه لغت دانان يك نقش تامّ نيست تا اعتبارى ذاتى داشته باشد؛ بلكه از نظر نقش، بايد آن را تا حدّ يك قرينه تقليل

(٣) بحوث في شرح العروه،ج٢،ص٢٨٣.