فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ٢٤ - ويژگىهاى مكتب فكرى و علمى شهيدصدر سيد محمود هاشمى
اسلامى را بازشناسى و تبيين كند و همچنين است نظريات جديد ايشان درباره بانك اسلامى بدون ربا. در تمام اين مباحث، شهيدصدر آغازگر راه نوى بود. مبتكرى كه در اين زمينهها به مباحث و تحقيقات موجود و كارهاى انجام يافته نپرداخت بلكه همواره نظريات جديد و بى سابقهاى ارائه مىداد.
روش موضوعى او در تفسير و در تاريخ نيز چنين است. استاد شهيد توانست نشانه و مختصات اين روش را كشف كند. اين روش چنان كه خود ايشان مىگويد:
به ما اين امكان را مىدهد كه ديدگاه نظرى قرآن كريم و به دنبال آن ديدگاه نظرى رسالت اسلامى را نسبت به هرموضوعى از موضوعات حيات و هستى تعريف و تعيين كنيم.
او بر اين روش تأكيد داشت و در دو بحث «سنتهاى تاريخى در قرآن» و « نقش وحدت و تعدد زمان ائمه در تاريخ» آن را با موفقيت به كار بست.
پژوهش ممتاز شهيدصدر در زمينه مبانى منطقى استقراء نيز چنين است. وى گسستهايى را كه سبب رنجورى منطق استقراء شده بودند، پيوست و تفسير جديدى از استقراء بر خلاف نظر ارسطو و برتراند راسل عرضه كرد كه آن را «مذهب ذاتى» ناميد. همان طور كه توانست اثبات كند آن مبانى منطقى كه تمام استدلالهاى علمى حاصل از مشاهده و تجربه مبتنى بر آن است همان مبانى منطقى است كه استدلالهاى اثبات صانع بر آن استوار است. شهيد با تأكيد بر اين حقيقت در انتهاى كتابش چنين مىگويد:
يك معادله قطعى وجود دارد و آن اين كه انسان يا استدلال علمى را در كل مىپذيرد، كه در اين صورت استدلال در مباحث الهيّات نيز جزء آنهاست و يا استدلال علمى را در كل ردّ مىكند كه به ناچار بايد تمام نتايج و دستاوردهاى مسلّم علمى را تكذيب كند.با توجه به اين نكته، علم و ايمان با ريسمانى به هم گره خورده كه در هيچ حالتى نمى توان آنها را از هم جدا كرد.