پس زمين در پرتو اين روايات ملك احياگر نمى‌شود؛ چون درغير اين صورت الزام برپرداخت اجرت به دولت وجهى ندارد. زمين ملك امام است ولى احياگر صاحب حقى است كه براساس آن امكان بهره ورى از زمين و منع ديگران از گرفتن اين حق را دارد و امام مى‌تواند در برابر اين حق، اجرتى را براحياگر تعيين كند.

افزون براين روايات، ممكن است به روايات ديگرى نيز براى اين مبنا استدلال يا دست كم به عنوان مؤيد تمسك شود؛ هرچند دركلام فقها مورد استناد واقع نشده است.

٤. صحيحه معاوية بن وهب:

براساس برخى روايات، اگر زمين آباد خراب شود ملكيت او زوال پيدا مى‌كند و اگر ديگرى آن را احيا كند صاحب حق مى‌شود؛ از جمله صحيحه معاوية بن وهب:

سمعت أبا عبداللّه(ع) يقول: أيّما رجل أتى خربة بائرة فاستخرجها وكرى أنهارها و عمرها فإنّ عليه فيها الصدقة فإن كانت أرض لرجل قبله فغاب عنها و تركها فأخربها ثم جاء بعد يطلبها فإنّ الارض للّه و لمن عمرها؛ (١٩)

از امام صادق(ع) چنين شنيدم: هرمردى زمين خراب بايرى را آماده سازى و نهرهاى آن را لاى روبى و آن را آباد كند، پرداخت زكات براو واجب است و اگر زمين پيش از اين براى مرد ديگرى باشد كه ناپيدا شده و زمين را ترك كرده و خراب شده سپس بيايد و درخواست زمين كند زمين ملك خدا و براى كسى است كه آن را آباد كرده است.

اين روايت صريح است دراين كه زمين موات را اگر كسى آباد كند و رهاكند تا اين كه تبديل به باير شود ملكيت زوال پيدا مى‌كند و ديگران حق تصرف و آباد كردن آن را دارند و صاحب اولى حقى در آن ندارد.

(١٨) اقتصادنا، ج٢،ص٤١٨.
(١٩) وسائل الشيعه،ج١٧، باب ٣ از ابواب احياء الموات،ح١.