فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١٦٨ - معرفى تفصيلى كتاب فقهىمعالم الدين و ملاذالمجتهدين سيّدمهدى طباطبايى
٢.٣. بيان اقوال
چنان كه دربند قبل بيان كرديم،مؤلّف درآغاز هرمسأله حكمى را بيان مىكند كه مورد اتّفاق فقيهان يا مشهور ميان آنان است و عباراتى را كه دلالت براين امردارد از آثارى چون؛ مختلف،تذكره،مبسوط و... برمى گزيند. آن گاه پس از بيان حكم شرعى و ميزان اتّفاق فقيهان درمورد آن، به شكلى كه گفتيم، روش كلّى او آن است كه ابتدا ديگر عبارات را درباره نوع اتّفاق يا اختلاف فقها بيان مىدارد و سپس به نتيجه گيرى در باره آن مىپردازد.
لازم به ذكر است كه اين كار بيشتر درمورد مسائل اصلى هر فصل انجام مىشود و درپاره اى از مسائل نيز فقط به بيان نظر خويش درباره اتفاق يا اختلاف فقها اشاره مىكند و به نقل اقوال نمى پردازد؛ مثلا درمورد تطهير اعضاى داخلى بدن مىگويد:
درپاك كردن داخل اعضا، مثل دهان و بينى كافى است كه عين نجاست از آن برطرف شود. اختلافى در مورد آن سراغ نداريم. (١٤)
درپاره اى از مسأله ها نيز ابتدا نظر خويش را درمسأله مورد اختلاف بيان مىكند و سپس تعبيرات ديگران را ذكر مىكند؛ مانند:
اين مذهب عالمان ماست، و در منتهى آمده: اين گفتار همه عالمان ماست. (١٥)
اجازه بدهيد دراين جا اين مطلب را نيز ذكركنيم كه صاحب معالم از ذكر اختلاف يا اتّفاق عامّه نيز در پاره اى از مسائل ، بخصوص مسأله هايى كه مورد بحث ميان اماميه و آنها بوده، دريغ نمى كند؛ مثلا همان مسأله بالا را اين طور ادامه مىدهد:
(١٤) همان،ص٧٩٦. ص ٨٠٣ غير ازاين قبيل است.
(١٥) همان،ص٨٠٧.