قبلا ذكر اين نكته لازم است كه ملاك بررسى هاى ما جنبه هاى عملى و كاربردى اين مبانى است، كه همان مباحث فقهى واستدلالى شيخ مى‌باشد، وحتّى الامكان از ورود به زمينه هاى نظرى كه درمباحث اصولى آمده، صرف نظر مى‌كنيم.

آيات قرآن:

چنان كه ذكر شد از ويژگى هاى بسيار مهمّ مكتب فقهى شيخ ـ كه مكمّل فقه سيّد مرتضى دراين زمينه است ـ به كارگيرى مؤثّر و گسترش دامنه استدلال به آيات درفروع مختلف فقهى است. اين امر از جنبه هاى مختلف قابل پى گيرى و تحقيق مى‌باشد و خود بحثى مستقل و عميق را مى‌طلبد كه از محدوده اين نوشتار خارج است.

دردوره‌هاى پس از شيخ، به موجب عوامل مختلفى ، مانند احتياط درتفسير و تأويل آيات، درگير نبودن با فقهاى عامّه(به ويژه پس از دوره علامه)، رونق گرفتن بحث دردلالت اخبار و بالاخره تأثير هر چند اندك افكار اخباريّون، از حضور عملى و مؤثّر فقه القرآن درچارچوب بحث هاى فقهى كاسته شد و تا دوره معاصر نيز ادامه يافته است. امّا دراين زمان دلايل مختلفى اقتضا مى‌كند كه اين موضوع از سوى محققان و فقه پژوهان مورد بررسى مجدّد قرار گرفته و جوانب مختلف فقه قرآن ارزيابى و تنقيح گردد. به نظر مى‌رسد تأمّل در چگونگى تعامل شيخ الطايفه با آيه هاى قرآنى مرتبط با فقه ـ از سوى كسى كه به گفته خودش، او نخستين فردى است كه تفسيرى جامع را ميان اماميّه پايه ريزى مى‌كند (٦) ـ از اهميّت بسزايى برخوردار مى‌باشد.

آنچه شيخ را برآن داشت تا نگاهى دقيق و سنجيده به آيات فقهى يا مرتبط با فقه داشته باشد، بيش از همه از آن جا نشأت مى‌گرفت كه مخاطب اصلى وى در فقه استدلالى،

(٦) التبيان في تفسير القرآن، ج١، ص١.