فراموشى سپرده مى‌شود. مناسب است نمونه اى را ذكر كنيم: فعلا به شيوه مطالعات دوره خارج فقه و اصول نمى‌پردازيم و از همين مكاسب و رسائل و حتّى شرح لمعه سخن مى‌گوييم. ارزيابى كنيم محصّلينى كه به فراگيرى چنين متون عميق و ارزشمندى مشغول هستند، با اين هدف كه هم از جهت محتوا و علمى برمعلوماتشان افزوده شود و هم روش‌هاى مطالعه و تحقيق و استنباط را به صورت عملى، از امثال شيخ اعظم بياموزند، تا چه حدّ اين روش ها را به طور مطلوب آموزش مى‌بينند و ترغيب مى‌شوند تا موضوعات مورد بحث در درس مربوط را ازميان منابع و م‌آخذى كه متناسب با آن موضوع مى‌باشند پى گيرى، مطالعه و بررسى كنند؛ منابعى كه خوشبختانه نام و عنوان اغلب آنها درمتن همين كتاب ها ذكر شده است.

از كتاب هاى لغت، غريب القرآن، غريب الحديث و امثال آن گرفته تا منابع فقهى، اصولى،روايى و تفسيرى، هيچ كدام آن طور كه بايد مورد توجّه و مراجعه محصّلان سطح نبوده است. اين جاست كه آشنايى با تاريخ فقه و اصول، ضرورت خود را بيشتر نمايان مى‌كند و اين امر خود مجالى مستقل را مى‌طلبد كه درباره ضرورت، اهداف و ثمرات پژوهش درتاريخ فقه و اصول، و از همه مهم تر شيوه هاى عرضه آن، بررسى و دقّت نظر كنيم.

اين مقدّمه را از آن روى آورديم تا دريچه اى بگشاييم برفقه شيخ حسن بن زين الدين عاملى و كتاب معالم.

درادامه بيشتر توضيح مى‌دهيم كه اين كتاب براى عرضه فقه استدلالى نگاشته شده است و معالم الاصول معروف، تنها يكى از دو مقدّمه اين كتاب است كه به غلط به اين نام خوانده مى‌شود. ما نيز از اين پس هرجا واژه «معالم» را مى‌آوريم، مقصودمان كلّ كتاب، به ويژه بخش فقهى آن است.

خوشبختانه به تازگى اين كتاب فقهى توسّط استاد فاضل سيّد منذر حكيم، تحقيق و تصحيح گرديده و در دو مجلّد، به زيورطبع آراسته شده است، كه به بهانه بررسى اين تحقيق، به مكتب فقهى شيخ حسن و ويژگى‌هاى آن، و روش ها و مبانى فقهى او در معالم مى‌پردازد.