تاريخى آن در گرو گذشتن از راهى پرمشقت و پرزحمت نيست؛ بلكه كافى است بتوانيم قراينى چند را كنار هم بنهيم و دريابيم آيا سيره وجود دارد يا نه؟ اگر سيره واقعا وجود داشته باشد، به سرعت، چهره برجسته آن رخ مى‌نمايد و اگر هم وجود نداشته باشد، علايم اين عدم وجود به سرعت آشكار مى‌گردد.

به هرحال شهيدصدر اين مطالعه تاريخى را با مطالعه در موارد زير امكان پذير مى‌داند:

١. فتاواى سنّيان: اين مطالعه براى دست يابى به سيره هاى عقلايى يا متشرّعى درعرصه معاملات سودمند است. شهيدصدر دليل آن را چنين ذكر مى‌كند:

به اين اعتبار كه فتاواى سنّيان احيانا بر گرفته از ارتكاز عقلايى عام ـ درآن دوران ـ بوده است. (١١)

طبق اين بيان مى‌توان گاه از گذرفتاواى سنيان به مرتكزات عقلايى آن دوران دست يافت.

البته اين يك قرينه است كه با ضميمه شدن به بهره گيرى از نكته هاى ديگر تاريخ نتيجه بخش و مفيد واقع مى‌شود كه شهيدصدر به اين مسأله توجه نشان داده است. (١٢)

٢. روايات: روايات آينه اى است كه درآن، حالات مختلف دوران امامان(ع) را مى‌توان مشاهده كرد. از آن جا كه ما عمدتا در روايات ، حكم را جستجو مى‌كنيم، از توان آنها در منعكس كردن واقعيت هاى تاريخى غافل مانده ايم . يكى از واقعيت هاى قابل كشف در روايات، سيره هاى موجود در آن دوران است.

گاه با مطالعه در روايات مستقيما مى‌توان به وجود سيره اى در زمان امامان(ع) پى برد

(١١) دروس في علم الاصول،ج١،ص٢٧٨.
(١٢) دروس في علم الاصول،ج١،ص٢٧٨