٢ ص
٣ ص
٤ ص
٥ ص
٦ ص
٧ ص
٨ ص
٩ ص
١٠ ص
١١ ص
١٢ ص
١٣ ص
١٤ ص
١٥ ص
١٦ ص
١٧ ص
١٨ ص
١٩ ص
٢٠ ص
٢١ ص
٢٢ ص
٢٣ ص
٢٤ ص
٢٥ ص
٢٦ ص
٢٧ ص
٢٨ ص
٢٩ ص
٣٠ ص
٣١ ص
٣٢ ص
٣٣ ص
٣٤ ص
٣٥ ص
٣٦ ص
٣٧ ص
٣٨ ص
٣٩ ص
٤٠ ص
٤١ ص
٤٢ ص
٤٣ ص
٤٤ ص
٤٥ ص
٤٦ ص
٤٧ ص
٤٨ ص
٤٩ ص
٥٠ ص
٥١ ص
٥٢ ص
٥٣ ص
٥٤ ص
٥٥ ص
٥٦ ص
٥٧ ص
٥٨ ص
٥٩ ص
٦٠ ص
٦١ ص
٦٢ ص
٦٣ ص
٦٤ ص
٦٥ ص
٦٦ ص
٦٧ ص
٦٨ ص
٦٩ ص
٧٠ ص
٧١ ص
٧٢ ص
٧٣ ص
٧٤ ص
٧٥ ص
٧٦ ص
٧٧ ص
٧٨ ص
٧٩ ص
٨٠ ص
٨١ ص
٨٢ ص
٨٣ ص
٨٤ ص
٨٥ ص
٨٦ ص
٨٧ ص
٨٨ ص
٨٩ ص
٩٠ ص
٩١ ص
٩٢ ص
٩٣ ص
٩٤ ص
٩٥ ص
٩٦ ص
٩٧ ص
٩٨ ص
٩٩ ص
١٠٠ ص
١٠١ ص
١٠٢ ص
١٠٣ ص
١٠٤ ص
١٠٥ ص
١٠٦ ص
١٠٧ ص
١٠٨ ص
١٠٩ ص
١١٠ ص
١١١ ص
١١٢ ص
١١٣ ص
١١٤ ص
١١٥ ص
١١٦ ص
١١٧ ص
١١٨ ص
١١٩ ص
١٢٠ ص
١٢١ ص
١٢٢ ص
١٢٣ ص
١٢٤ ص
١٢٥ ص
١٢٦ ص
١٢٧ ص
١٢٨ ص
١٢٩ ص
١٣٠ ص
١٣١ ص
١٣٢ ص
١٣٣ ص
١٣٤ ص
١٣٥ ص
١٣٦ ص
١٣٧ ص
١٣٨ ص
١٣٩ ص
١٤٠ ص
١٤١ ص
١٤٢ ص
١٤٣ ص
١٤٤ ص
١٤٥ ص
١٤٦ ص
١٤٧ ص
١٤٨ ص
١٤٩ ص
١٥٠ ص
١٥١ ص
١٥٢ ص
١٥٣ ص
١٥٤ ص
١٥٥ ص
١٥٦ ص
١٥٧ ص
١٥٨ ص
١٥٩ ص
١٦٠ ص
١٦١ ص
١٦٢ ص
١٦٣ ص
١٦٤ ص
١٦٥ ص
١٦٦ ص
١٦٧ ص
١٦٨ ص
١٦٩ ص
١٧٠ ص
١٧١ ص
١٧٢ ص
١٧٣ ص
١٧٤ ص
١٧٥ ص
١٧٦ ص
١٧٧ ص
١٧٨ ص
١٧٩ ص
١٨٠ ص
١٨١ ص
١٨٢ ص
١٨٣ ص
١٨٤ ص
١٨٥ ص
١٨٦ ص
١٨٧ ص
١٨٨ ص
١٨٩ ص
١٩٠ ص
١٩١ ص
١٩٢ ص

فقه اهل بیت علیهم السلام - فارسی - موسسه دائرة المعارف فقه اسلامی - الصفحة ١١٩ - نگاهى به اختلاف فتاواى آية الله خويى و شهيد صدر در باب بيع محمد رحمانى

مى‌شود. دراين صورت دليلى بر حصول ملكيت نداريم؛ مگر روايات دسته سوم از قسم اوّل كه امام درمقام بيان وظيفه احياگر تنها پرداخت زكات را متذكر شد و از دادن خراج، سخنى به ميان نياورد. اين روايات نيز به اطلاق مقامى دلالت دارد. احيا سبب حصول ملك است و الا بايد افزون بر بيان لزوم پرداخت زكات، لزوم پرداخت خراج نيز گفته شود. جواب اين دسته از روايات نيز روشن است؛ زيرا روايات قسم دوم، همان گونه كه قرينه‌اند، براى جلوگيرى از ظهور «لام» درملكيت و مطلق اختصاص مانع از تحقق اطلاق مقامى نيز مى‌شود؛ چون تحقق اطلاق مقامى متوقف است براين كه قرينه برخلاف نباشد و دراين جا روايات دسته دوم قرينه منعقد شدن اطلاق مقامى و لفظى است براى دلالت براين كه احيا موجب ملكيت است.

راه دوم: درمورد اين دو قسم روايت امر داير است ميان اين دو:

الف) حفظ ظهور«لام» درملكيت و التزام به تخصيص قاعده سلطنت؛ چون مدلول قسم دوم روايات اين است كه احياگر با اين كه مالك زمين است بايد اجاره بدهد و در غير اين صورت كسب او حرام است و نيز درعصر ظهور با اين كه احياگر مالك زمين است، امام زمان(عج) آنها را خواهد گرفت.

ب) قاعده سلطنت براطلاق باقى است و از ظهور «لام» درملكيت رفع يد مى‌شود.

شكى نيست التزام به امر دوم سهل‌تر است، اگر نگوييم: بى محذور يا دست كم محذور كمترى دارد؛ چون التزام به حاصل نشدن ملكيت با احيا هيچ محذورى ندارد، ولى التزام به ملكيت سبب مى‌شود كه بگوييم: مالك زمين بر ملك خويش سلطنت ندارد و براى حلال بودن تصرفاتش بايد اجاره بدهد و درعصر ظهور ملكش از او گرفته مى‌شود.

راه سوم: روايات قسم اوّل به ظهور دلالت دارد برحصول ملكيت با احيا؛ زيرا يا با ظهور«لام» در مطلق اختصاص استفاده ملكيت مى‌شد يا با اطلاق مقامى پاسخ امام در دسته سوم از روايات قسم اوّل و هيچ يك از اين امور صريح دردلالت برملكيت نيست.