ج) آية الله خويى دركتاب مصباح الفقاهه ج٥،ص١٢٨ برخلاف نظر مشهور فقها نظريه ايجاد حق را پذيرفته ولى دركتاب منهاج الصالحين كه نظريات و فتاواى فقهى ايشان است ازآن نظر برگشته است اين مطلب را آية الله قمى كه مبانى فتاواى ايشان را نوشته درصحبت شفاهى تأييد كردند.

درهرصورت اين مقايسه در دو مرحله انجام مى‌گيرد:

الف) مبانى نظريه حصول ملك

مهم ترين دلايل حصول ملكيت زمين به وسيله احيا، روايات است. دراين جا آنچه را كه صاحب مبانى منهاج الصالحين (٣) به عنوان مستند اين فتوا آورده، گزارش مى‌كنيم و سپس نظريات شهيدصدر در رابطه با اين كه احيا سبب حصول ملكيت نيست، بلكه موجب ايجاد حق اولويت است،گزارش مى‌شود.

استدلال هاى صاحب مبانى منهاج الصالحين را در ذيل فرموده آية الله خويى مبنى براين كه احيا كننده زمين موات مالك آن مى‌شود، مى‌آوريم:

دليل اين فتوا جمله اى از روايات است؛ مانند روايت محمدبن مسلم:

سألته عن الشراء في أرض اليهود و النصارى. قال : ليس به بأس ـ إلى أن قال: و أيّما قوم أحيوا شيئا من الارض أوعملوه، فهم أحقّ بها و هي لهم؛ (٤)

(٣) كتاب مبانى منهاج الصالحين تأليف آية اللّه حاج سيد تقى طباطبايى قمى با هدف بيان مستندات و ادله فتاواى حضرت آيه اللّه خويى در منهاج الصالحين نوشته شده است و معظم‌له درجلد اوّل محتواى كتاب را مورد تأييد قرار داده است.
(٤) وسائل الشيعه،ج٦،باب١ از ابواب انفال،ح٢٨.