٤. دليل ديگرقول مشهور، عسر و حرج است و در پاسخ از آن سه جواب داده شد ازجمله اين كه طبق نظريّه ايجاد حق خريد و فروش و ديگر نقل و انتقالات، ممكن است؛ ليكن متعلق نقل وا نتقالات رابطه و علقه احياگر با زمين ـ يعنى حق انتفاع ـ است براى تصحيح خريد و فروش برمبناى غير مشهور راه هاى ديگرى نيز مطرح شد.

٥. مهم ترين دليل روايات است كه برسه دسته كلى تقسيم شد:

دسته اوّل، رواياتى كه با جمله «فهي له» دلالت دارد برحصول ملكيت. درپاسخ ازاين دسته گفته شد:«لام» براى اختصاص وضع شده و با ظهور، دلالت دارد برمالكيت واين ظهور در اين جا حجّت نيست؛ چون روايات مخالف مانع انعقاد ظهور حجت است.

دسته دوم، رواياتى است كه افزون بر «فهي له»، «فهم أحقّ بها» را نيز دارد. اين دسته هم نمى تواند دلالت كند؛ زيرا اشكال دسته اوّل نسبت به «لام» دراين جا وارد مى‌شود و اما جمله «أحقّ بها» نيز هيچ گونه دلالتى برملكيت ندارد اگرنگوييم، دلالت برقول غير مشهور دارد.

دسته سوم، رواياتى است كه با اطلاق مقامى برمدعاى مشهور دلالت دارد. در پاسخ از اين دسته نيز گفته شد كه روايات مخالف مانع انعقاد اطلاق مقامى معتبر است.

٦. ادله اى كه مى‌تواند قول به ايجاد حق را ثابت كند پنج دسته روايت بود كه دلالت مى‌كردند احياگر زمين بايد به امام خراج بدهد و امام زمان درعصر ظهور زمين را از آنها خواهد گرفت يا امام زمان درعصر غيبت خراج را برشيعيان حلال كرده و ....

٧. برفرض قبول تعارض ميان اين دو قسم روايت، براى رفع تعارض دردو مقام بحث شد: