ازمشخّصات انديشه صدر روشمندى علمى و فنّى او در پرداختن به هرموضوعى است كه براى تدريس يا تحقيق انتخاب مى‌كرد. از اين رو مى‌بينيم مباحث فقهى و اصولى ايشان از لحاظ روش و ترتيب فنّى بحث، نسبت به بحث‌هاى محقّقان گذشته كاملا فرق مى‌كرد. ايشان مطالبى را كه ديگران به صورت متداخل و درهم مطرح كرده بودند، به خصوص در مسائل پيچيده‌اى كه فهمش مشكل و خلط و اشتباه در آنها زياد بود، جهات و جوانب آن را از هم جدا مى‌كرد و جوهره آن مطلب را روشن مى‌ساخت و به گونه‌اى علمى و عينى آن را تحليل و تنظيم مى‌كرد؛ به طورى كه اهل فنّ نيز نظير آن را در مباحث ديگران نمى يافتند.طريقه استدلال در هرموضوعى را نيز كاملا فرق مى‌گذاشت. بدين صورت كه در فلان موضوع آيا جاى استفاده از برهان است يا محل به كارگيرى استقراء و وجدان است؟ چنين نبود كه در اثبات مدعاى خود فقط به وجدانى بودن آن اكتفا كند بلكه در استفاده از وجدان نيز به شيوه خاصى كه مى‌توان آن را روش «انگيزش وجدانى» نام نهاد عمل مى‌كرد؛ بدين معنا كه وجدان، محقّق را نسبت به موضوع حساس و هوشيار مى‌كرد. در خلال بحث از منبّهات وجدانى، اين نكته در مباحث اصولى شهيد كاملا پيداست، به عنوان مثال مى‌توان به مبعداتى اشاره كرد كه ايشان در مورد بشرى بودن وضع لغات ـ بنابر نظريه‌هاى مشهور اصوليان و نه نظريه خود او ـ ذكر كرده است. (١)

جمع بين روش منطقى و اقناع روانى

از ويژگى‌هاى انديشه شهيدصدر گرايش منطقى و برهانى در انديشيدن و در حلّ قضاياى علمى توأم با اقناع روانى است و اين كه اين دستاوردهاى برهانى هماهنگ و

(١) ر.ك: بحوث في علم الاصول،ج١،ص٨٥.